14 Σεπτεμβρίου 2017

 

ΣΕ ΒΑΘΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΕΤΑΜΕΝΗ ΚΡΙΣΗ

 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

 

Κατά 24% πτώση της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας σε 15 χρόνια (2000 - 2014)

 

 

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

 

Εντυπωσιακή είναι η πτώση της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας του Αγροτικού Τομέα της Ελλάδας κατά -24% μεταξύ των ετών 2000 και 2014, δηλαδή μέσα σε 15 χρόνια…

Δεν υπάρχει ούτε μία Περιφέρεια της Ελλάδας που να μην έχει καταγράψει μικρή ή μεγάλη μείωση της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (ΑΠΑ) του Πρωτογενή Τομέα στη διάρκεια της 15ετίας 2000 - 2014...

 

Τα μακροχρόνια στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποκαλύπτουν ότι η Ελληνική Αγροτική Οικονομία βρίσκεται σε μία διαρκή οικονομική κρίση η οποία βαθαίνει συνεχώς.

Από τα σχετικά στοιχεία αποκαλύπτονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

-         Η Αγροτική Κρίση ξεκίνησε πολύ ενωρίτερα από τη Δημοσιονομική Κρίση, πριν από τον "εκτροχιασμό" του Δημοσίου Χρέους, την επιβολή των Μνημονίων κλπ.

-         Καταρρίπτονται διάφοροι "μύθοι" που έχουν καλλιεργηθεί, όπως ότι: "οι αγροτικές περιφέρειες δεν αντιμετωπίζουν την κρίση των αστικών κέντρων", "υπάρχει ανάπτυξη στις αγροτικές περιοχές", "οι νέοι γυρίζουν στα χωριά γιατί υπάρχουν εισοδήματα", κλπ.

-         Είναι προφανές ότι η κρίση και η διαρκής μείωση των Αγροτικών Εισοδημάτων σε όλες γενικά τις Περιφέρειες επηρεάζει αρνητικά όλους τους εξω-αγροτικούς τομείς τους…

Επίσης:

Μια συγκριτική ανάλυση των δομών της Αγροτικής Οικονομίας της Ελλάδας με αυτές των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποδεικνύει ότι:

-    Η Αγροτική Οικονομία της Ελλάδας κατατάσσεται μεταξύ εκείνων των χωρών της Ένωσης που διαθέτουν τις "πλέον γεωργικά καθυστερημένες δομές" από πλευράς αγροτικών εκτάσεων, εσόδων, ζωικού κεφαλαίου κλπ ανά αγροτική εκμετάλλευση.

Σε σύγκριση με τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις της Ελλάδας οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις των "βορείων χωρών" της Ένωσης οικονομικές αποδόσεις, αγροτικές εκτάσεις κλπ που είναι πολλαπλάσιες κατά 23 φορές περίπου αυτών της Ελλάδας, ενώ στο ζωικό κεφάλαιο οι πρώτες έχουν περίπου 56 φορές μεγαλύτερο αριθμό ζώων σε σύγκριση με αυτόν της μέσης κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης της Ελλάδας.

Αυτές οι τεράστιες διαφορές καθιστούν αντιπαραγωγικές και διεθνώς μη ανταγωνιστικές τις δομές των ελληνικών αγροτικών εκμεταλλεύσεων, που συνεπάγονται υψηλό Μέσο Κόστος Παραγωγής και αδυναμία μετατροπής του μόνιμα ελλειμματικού εξωτερικού αγροτικού ισοζυγίου της χώρας σε πλεονασματικό.

 

Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΕ ΕΘΝΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

 

Τα ανωτέρω γενικά συμπεράσματα προκύπτουν από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που αφορούν στην Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (ΑΠΑ) του Αγροτικού Τομέα - που περιλαμβάνει την Γεωργία, Δασοκομία και την Αλιεία - και καλύπτουν ολόκληρη την περίοδο 2000 - 2014.

Από τα συγκεντρωτικά στοιχεία ιδιαίτερα επισημαίνονται τα ακόλουθα:

-         Η μείωση της ΑΠΑ του Αγροτικού Τομέα της χώρας έφθασε το -24% στη 15ετία 2000 - 2014,  όταν στην ίδια περίοδο η ΑΠΑ του συνόλου της Οικονομίας είχε αύξηση +25%...

-         Είναι προφανές ότι η Ανάπτυξη της Ελληνικής Οικονομίας βασίσθηκε στους εξω-αγροτικούς τομείς, καθώς το μερίδιο της Αγροτικής Οικονομίας στο σύνολο της ΑΠΑ της Εθνικής Οικονομίας έπεσε από το 6,1% το 2000 στο 3,7% το 2014… Δηλαδή κατεγράφη μια συνολική μείωση του μεριδίου της Αγροτικής Οικονομίας μέσα στην Εθνική σχεδόν κατά -39%...

Τα ανωτέρω συγκεντρωτικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι, η Ελληνική Αγροτική Οικονομία βρίσκεται σε φάση βαθιάς συρρίκνωσης, καθώς δεν καταφέρνει ούτε να διατηρήσει το μερίδιό της σε μια Εθνική Αγορά που μακροχρόνια έχει αναπτυχθεί σημαντικά και σε περίοδο βαθμιαίας ενσωμάτωσής της στην Αγορά της Ευρωζώνης…   

 

Η τελευταία ανωτέρω άποψη βασίζεται στα εξής στοιχεία:

-         Η Αγροτική Κρίση ξεκίνησε από τις αρχές του 2000 για να καταγραφεί μέχρι και το 2008 - δηλαδή μέσα σε 8 χρόνια - συνολική μείωση της ΑΠΑ του Πρωτογενή Τομέα κατά -12%.

Στη διάρκεια της ίδιας 8ετίας η ΑΠΑ της Ελληνικής Οικονομίας (total Gross Value Added) αυξήθηκε πολύ εντυπωσιακά, κατά +69%!

Είναι προφανές ότι, κατά την περίοδο της ανάπτυξης - με τα μεγάλα έργα υποδομών αλλά και την εκτίναξη του τομέα των κατοικιών και του Καταναλωτισμού μέσω υπέρμετρου δανεισμού  - κανείς δεν πρόσεξε τη συνεχή μείωση της ΑΠΑ του Αγροτικού Τομέα!

-         Η Αγροτική Κρίση ξεκίνησε και διευρύνθηκε όταν η Ελλάδα είχε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, μετά και την ένταξη στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Σε αυτή την χρονική περίοδο σημειώθηκε μεγάλη μείωση του Κόστους Δανεισμού με παράλληλα ταχεία Πιστωτική Επέκταση μέσω μεγάλης αύξησης των καταναλωτικών και στεγαστικών δανείων κλπ. Εντούτοις η σημαντική μείωση του Κόστους Δανεισμού και για την Αγροτική Οικονομία δεν συνέβαλε στην Αγροτική Ανάπτυξη…

-         Υπογραμμίζεται ιδιαίτερα ότι, στην 8ετία 2000 - 2008 η Ανάπτυξη των εξω-αγροτικών τομέων είναι γενικευμένη στο σύνολο των Περιφερειών της χώρας… Δεν υπάρχει ούτε μία Περιφέρεια, για παράδειγμα, που να μην εμφάνισε έστω και μέτριους ρυθμούς ανόδου της ΑΠΑ του Τομέα των Κατασκευών…

 

-       Πώς πραγματοποιείται όμως μια πολύ ικανοποιητική Ανάπτυξη με μια παράλληλα υποβόσκουσα Αγροτική Κρίση;

-       Απλούστατα, ενώ μειώνεται το μερίδιο του Αγροτικού Τομέα στη συνολική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία της χώρας:

…διογκώνονται η Ιδιωτική και Δημόσια Κατανάλωση μέσω της εξαιρετικά γρήγορης αύξησης του Ιδιωτικού και του Δημόσιου Χρέους,

…οι Επενδύσεις σε Κατοικίες και μεγάλα έργα υποδομών αποτελούν "κινητήριες δυνάμεις" της Ανάπτυξης και συμπίεσης της Ανεργίας σε χαμηλά επίπεδα,

…διευρύνονται απότομα οι Εισαγωγές τροφίμων και αγροτικών πρώτων υλών με παράλληλη μείωση των ποσοστών συμμετοχής των εγχώριας παραγωγής ομοειδών προϊόντων…

 

Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

 

'Όμως η Αγροτική Κρίση συνεχίσθηκε και σε ολόκληρη την περίοδο από το 2008 μέχρι και το 2014, όταν πλέον η χώρα και οι εξω-αγροτικοί τομείς μπήκαν στη βαθύτερη και μεγαλύτερη οικονομική κρίση στη μεταπολεμική ιστορία.

Συγκεκριμένα:

-         Στην περίοδο 2008 - 2014 η ΑΠΑ του Αγροτικού Τομέα της χώρας μειώθηκε κατά -14% έναντι μείωσης -12% της αμέσως προηγούμενης περιόδου 2000 - 2008...

Συνολικά. όπως ήδη αναφέρθηκε, η μείωση της ΑΠΑ του Πρωτογενή Τομέα στην περίοδο μεταξύ 2000 - 2014 έφθασε στο εντυπωσιακό ποσοστό του -24%...

 

Από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ προκύπτουν διαφορετικοί ρυθμοί έντασης της Αγροτικής Κρίσης κατά Περιφέρειες (ΠΙΝΑΚΑΣ 1):

-         Η Περιφέρεια της Στερεάς Ελλάδας είναι εκείνη που έχει πληγεί περισσότερο από όλες της Περιφέρειες της χώρας με μια συνολική μείωση της ΑΠΑ κατά -36% στην 15ετία 2000 - 2014! Διαχρονικά η Στερεά Ελλάδα είχε μια πτώση της ΑΠΑ κατά -28% στην περίοδο 2000 - 2008 και μια πρόσθετη μείωση -12% στην περίοδο 2008 - 2014.

Σημειωτέον ότι η Στερεά Ελλάδα πρόκειται για τη μεγαλύτερη περιφέρεια με βάση την ΑΠΑ του Αγροτικού Τομέα (με βάση τα στοιχεία του 2000) μετά την Κεντρική Μακεδονία και τη Θεσσαλία.

-         Επίσης, στην περίοδο 2000 - 2014 εντυπωσιακή η μείωση της ΑΠΑ του Αγροτικού Τομέα κατά 33% για Ανατολική Μακεδονία, Θράκη και Κρήτη, δύο Περιφέρειες που βρίσκονται σε δύο διαμετρικά αντίθετες περιοχές της Ελλάδας:

Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης είχε μια πολύ μεγάλη μείωση της ΑΠΑ κατά -23% στην περίοδο 2000 - 2008 για να μετριασθεί η πτώση κατά -13% στην περίοδο 2008 - 2014.

Στην περίπτωση της Περιφέρειας Κρήτης η πτώση της ΑΠΑ ήταν "μόλις" -5% στην πρώτη περίοδο (2000 -  2008) για να εκτιναχθεί στο -29% στην περίοδο 2008 - 2014. Όμως, εντυπωσιάζει το γεγονός ότι η Κρήτη διαθέτει μια ισχυρή Τουριστική Οικονομία, η οποία αποτελεί και μια πρόσθετη αγορά απορρόφησης εγχώριων αγροτικών προϊόντων ιδιαίτερα κατά τη θερινή περίοδο.

-         Τρεις μόνο Περιφέρειες της χώρας είχαν αύξηση της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (ΑΠΑ) του Πρωτογενούς Τομέα στην περίοδο 2000 - 2008. Πρόκειται για τις Περιφέρειες Αττικής, Νοτίου Αιγαίου και Πελοποννήσου που είχαν αύξηση της ΑΠΑ αντίστοιχα κατά +13%, +14% και +4%. Όμως και οι τρεις αυτές Περιφέρειες είχαν μείωση της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας τους (ΑΠΑ) στην περίοδο 2008 - 2014.

-         Μόνο μία Περιφέρεια δεν επλήγη στη διάρκεια της "πολύ δύσκολης περιόδου" 2008 - 2014 και αυτή είναι η της Ηπείρου, με μηδενική μεταβολή της ΑΠΑ του Γεωργικού Τομέα… Ωστόσο, στην αμέσως προηγούμενη περίοδο (2000 - 2008) είχε μια μείωση της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας κατά -19%.

-         Η Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας - που "κυριαρχείται" από λιγνιτοπαραγωγική δραστηριότητα της ΔΕΗ - επηρεάσθηκε και αυτής πολύ λίγο η Αγροτική Δραστηριότητα με μείωση -5% της ΑΠΑ στην περίοδο 2008 - 2014.

-         Τέλος, στην περίοδο 2000 - 2014 από το σύνολο των Περιφερειών της χώρας η μικρότερη μείωση της ΑΠΑ της Γεωργίας - με ποσοστό -7% - σημειώθηκε στην Περιφέρεια της Αττικής, στην οποία βρίσκεται το μεγαλύτερο Δυναμικό της Ελληνικής Οικονομίας (λίγο κάτω από το 50% του συνόλου), αλλά και κατοικεί το μεγαλύτερο ποσοστό του Καταναλωτικού Κοινού της Ελλάδας.

 

 

ΠΙΝΑΚΑΣ 1

ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΔΑΣΟΚΟΜΙΑΣ & ΑΛΙΕΙΑΣ  (σε εκατ. € και σε τρέχουσες τιμές)

Περιφέρειες:

2000

2014

2008/ 2000

2014/ 2008

2014/ 2000

ATTΙΚΗ

329

307

13%

-18%

-7%

ΝΟΤΙΟ ΑΙΓΑΙΟ

147

132

14%

-21%

-10%

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

640

572

4%

-14%

-11%

ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

274

238

-8%

-5%

-13%

ΗΠΕΙΡΟΣ

344

281

-19%

0%

-18%

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

1.039

825

-16%

-6%

-21%

ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ

852

660

-11%

-13%

-23%

ΕΛΛΑΔΑ

7.677

5.843

-12%

-14%

-24%

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

1.544

1.163

-9%

-17%

-25%

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ

128

95

-16%

-11%

-26%

ΒΟΡΕΙΟ ΑΙΓΑΙΟ

163

110

-23%

-11%

-32%

ΚΡΗΤΗ

684

461

-5%

-29%

-33%

ΑΝΑΤ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΘΡΑΚΗ

644

433

-23%

-13%

-33%

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

890

566

-28%

-12%

-36%

ΠΗΓΗ: ΕΛΣΤΑΤ

 

 

 

 

 

 

ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ;

 

Τα αίτια της μακροχρόνιας Αγροτικής Κρίσης στην Ελλάδα θα πρέπει να αναζητηθούν στις ξεπερασμένες δομές του Παραγωγικού Δυναμικού και στη χαμηλή Ανταγωνιστικότητά του, ακόμη και μέσα στην εσωτερική αγορά.

Τα κατωτέρω στοιχεία - που προκύπτουν από τη σύγκριση Αγροτικών Δεικτών μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης - είναι αρκετά ενδεικτικά και έμμεσα υποδηλώνουν τα Πέντε Αίτια της Αγροτικής Κρίσης στην Ελλάδα:

1.    Μεγάλος αριθμός αγροτικών εκμεταλλεύσεων.

Η Ελλάδα εμφανίζεται να έχει ένα ιδιαίτερα μεγάλο αριθμό αγροτικών εκμεταλλεύσεων σε σύγκριση με τον Πληθυσμό της και το ποσοστό συμμετοχής της ΑΠΑ του Αγροτικού Τομέα στο σύνολο της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (ΑΠΑ) της Οικονομίας της χώρας. Συγκεκριμένα:

-    Σύμφωνα με τη Eurostat η Ελλάδα διαθέτει 709.500 αγροτικές εκμεταλλεύσεις (ΠΙΝΑΚΑΣ 2, σύμφωνα με τα στοιχεία απογραφής της Eurostat για το 2013). Πιθανώς ο ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός αγροτικών νοικοκυριών συνδέεται με άντληση εισοδημάτων από ένα πολύ μεγάλο αριθμό νοικοκυριών που έχουν δραστηριότητες σε άλλους εξω-αγροτικούς τομείς με εποχική δραστηριότητα ή/και από την επιλογή του ασφαλιστικού καθεστώτος που ισχύει για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες.

-    Στο σύνολο της Ένωσης τα αγροτικά νοικοκυριά της Ελλάδας αποτελούν το 6,5% του συνόλου, αλλά το σχετικό ποσοστό των αξιοποιούμενων εκτάσεων γης των ελληνικών αγροτικών νοικοκυριών αποτελεί μόνον το 2,8% του συνόλου των εκτάσεων της Ένωσης…. Εδώ προκύπτει για την Ελλάδα μια εντυπωσιακά μικρή σχέση μεταξύ αγροτικών εκτάσεων και αγροτικών νοικοκυριών.

 

2.    Περιορισμένη Έκταση γης ανά εκμετάλλευση.

Από τα στοιχεία της Eurostat προκύπτει ακόμη ότι, στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι αναλογούσες και αξιοποιούμενες εκτάσεις ανά αγροτική εκμετάλλευση ανέρχονται σε 16 εκτάρια (1 εκτάριο = 10 στρέμματα), ενώ στην Ελλάδα αναλογούν μόλις σε 7 εκτάρια… Δηλαδή κατά μέσον όρο μια μέση αγροτική εκμετάλλευση στην Ελλάδα έχει αξιοποιήσιμες εκτάσεις που αντιστοιχούν μόλις στο 44% της μέσης αγροτικής εκμετάλλευσης στην Ένωση…

Σημειωτέον ότι από τις "28" της ΕΕ η Ελλάδα καταλαμβάνει μόλις την πέμπτη από τις τελευταίες θέσεις στην κατάταξη με βάση το μέσο μέγεθος αξιοποιήσιμης αγροτικής έκτασης ανά αγροτική εκμετάλλευση, ενώ η Κύπρος καταλαμβάνει την προτελευταία θέση και η Μάλτα την τελευταία…

 

ΠΙΝΑΚΑΣ 2

ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

 

ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΕΙΣ (αριθμός)

ΑΞΙΟΠΟΙΟΎΜΕΝΕΣ ΑΓΡ. ΕΚΤΑΣΕΙΣ (σε εκτάρια)

ΑΞΙΟΠΟΥΜΕΝΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ/ ΑΓΡ. ΕΚΜΕΤΑΛΕΥΣΗ (σε εκτάρια)

ΤΣΕΧΙΑ

26.250

3.491.470

133

Μ. ΒΡΕΤΑΝΙΑ

183.040

17.326.990

95

ΣΛΟΒΑΚΙΑ

23.570

1.901.610

81

ΔΑΝΙΑ

38.280

2.619.340

68

ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ

2.080

131.040

63

ΓΑΛΛΙΑ

472.210

27.739.430

59

ΓΕΡΜΑΝΙΑ

285.030

16.699.580

59

ΕΣΘΟΝΙΑ

19.190

957.510

50

ΣΟΥΗΔΙΑ

67.150

3.035.920

45

ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ

54.400

2.282.400

42

ΙΡΛΑΝΔΙΑ

139.600

4.959.450

36

ΒΕΛΓΙΟ

37.760

1.307.900

35

ΟΛΛΑΝΔΙΑ

67.480

1.847.570

27

ΙΣΠΑΝΙΑ

965.000

23.300.220

24

ΛΕΤΤΟΝΙΑ

81.800

1.877.720

23

ΑΥΣΤΡΙΑ

140.430

2.726.890

19

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ

254.410

4.650.940

18

ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ

171.800

2.861.250

17

ΕΥΡ.ΕΝΩΣΗ

10.838.290

174.613.900

16

ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ

264.420

3.641.590

14

ΙΤΑΛΙΑ

1.010.330

12.098.890

12

ΠΟΛΩΝΙΑ

1.429.010

14.409.870

10

ΚΡΟΑΤΙΑ

157.440

1.571.200

10

ΟΥΓΓΑΡΙΑ

491.330

4.656.520

9

ΕΛΛΑΔΑ

709.500

4.856.780

7

ΣΛΟΒΕΝΙΑ

72.380

485.760

7

ΡΟΥΜΑΝΙΑ

3.629.660

13.055.850

4

ΚΥΠΡΟΣ

35.380

109.330

3

ΜΑΛΤΑ

9.360

10.880

1

ΠΗΓΗ: EUROSTAT, τελευταία στοιχεία Απογραφή 2013

 

ΧΑΜΗΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ

 

3.    Εξαιρετικά χαμηλές οικονομικές αποδόσεις ανά εκμετάλλευση.

Μια άλλη διαπίστωση από τα στοιχεία της Eurostat είναι ότι τα έσοδα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων της Ελλάδας είναι πολύ περιορισμένα συγκρινόμενα με αυτά που αποδίδει η αγροτική δραστηριότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Από τα στοιχεία του παρατιθέμενου ΠΙΝΑΚΑ 3 διαπιστώνονται τα ακόλουθα:

-    Τα έσοδα των ελληνικών αγροτικών εκμεταλλεύσεων στο σύνολο αυτών που πραγματοποιούν τα αγροτικά νοικοκυριά των "28" είναι μόλις 2,5%, όταν ο αριθμός του συνόλου των αγροτικών νοικοκυριών της Ελλάδας αποτελεί το 6,6% στο συνολικό αριθμό των αγροτικών εκμεταλλεύσεων των "28". Τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν σαφή υστέρηση της Παραγωγικότητας των ελληνικών αγροτικών εκμεταλλεύσεων.

-    Οι οικονομικές αποδόσεις της μέσης αγροτικής εκμετάλλευσης του Βελγίου, της Ολλανδίας και της Δανίας είναι περίπου 23 φορές μεγαλύτερες από αυτές της μέσης ελληνικής αγροτικής εκμετάλλευσης. Στην Ενιαία Αγορά της Ένωσης με την πλήρη ελευθερία κίνησης αγροτικών προϊόντων είναι προφανές ότι οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις των "βορείων χωρών" μοιάζουν να είναι εντάσεως κεφαλαίου επιχειρήσεις σε σύγκριση με τις ελληνικές που στηρίζονται περισσότερο στην προσωπική και οικογενειακή εργασία και πολύ λιγότερο στη μαζική παραγωγή.

-    Κύριος συντελεστής της πραγματοποίησης χαμηλών οικονομικών αποδόσεων από τα ελληνικά αγροτικά νοικοκυριά φαίνεται να είναι ο μικρός αναλογών γεωργικός κλήρος ανά αγροτική εκμετάλλευση. Εντούτοις, οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις των "βορείων χωρών" φαίνεται να στηρίζονται στην εντατική γεωργοκτηνοτροφική παραγωγή και σε μεγάλες επενδύσεις.

 

ΕΠΙΦΥΛΑΞΕΙΣ: Βεβαίως για τα οικονομικά στοιχεία που αφορούν στην Ελλάδα (αλλά και για άλλες χώρες) διατηρούνται επιφυλάξεις, ως προς την ακρίβεια των αποτιμήσεων των εσόδων, καθώς μέρος της παραγωγής διοχετεύεται για ιδιοκατανάλωση ή και κατευθύνεται προς την αγορά χωρίς τα προβλεπόμενα φορολογικά στοιχεία και παραστατικά.

 

ΠΙΝΑΚΑΣ 3

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ

 

ΕΣΟΔΑ ΑΓΡ. ΕΚΜΕΤΑΑΛΕΥΣΕΩΝ (χιλ €)

ΕΣΟΔΑ / ΑΓΡ. ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ  (χιλ €)

ΟΛΛΑΝΔΙΑ

20.498.061

304

ΔΑΝΙΑ

9.580.214

250

ΒΕΛΓΙΟ

8.406.674

223

ΤΣΕΧΙΑ

4.446.964

169

ΓΕΡΜΑΝΙΑ

46.252.043

162

ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ

313.812

151

ΓΑΛΛΙΑ

56.914.192

121

Μ. ΒΡΕΤΑΝΙΑ

21.818.581

119

ΣΛΟΒΑΚΙΑ

1.812.223

77

ΣΟΥΗΔΙΑ

4.678.580

70

ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ

3.398.061

62

ΙΤΑΛΙΑ

43.793.882

43

ΑΥΣΤΡΙΑ

5.671.214

40

ΙΣΠΑΝΙΑ

35.978.947

37

ΙΡΛΑΝΔΙΑ

5.012.539

36

ΕΣΘΟΝΙΑ

676.317

35

ΕΥΡ. ΕΝΩΣΗ

331.104.570

31

ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ

4.509.024

17

ΠΟΛΩΝΙΑ

21.797.461

15

ΚΥΠΡΟΣ

495.411

14

ΣΛΟΒΕΝΙΑ

1.009.230

14

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ

3.335.670

13

ΚΡΟΑΤΙΑ

2.029.135

13

ΛΕΤΤΟΝΙΑ

990.013

12

ΕΛΛΑΔΑ

8.103.007

11

ΟΥΓΓΑΡΙΑ

5.577.724

11

ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ

1.919.223

11

ΜΑΛΤΑ

96.790

10

ΡΟΥΜΑΝΙΑ

11.989.579

3

ΠΗΓΗ: EUROSTAT, τελευταία στοιχεία Απογραφή 2013

ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΟΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ

 

4.    Χαμηλή Ανταγωνιστικότητα του Κτηνοτροφικού Τομέα.

Η Ελλάδα είναι μόνιμα ελλειμματική σε κτηνοτροφικά προϊόντα, με αποτέλεσμα να διογκώνεται αισθητά το εμπορικό ισοζύγιό της. Διαχρονικά  με την αύξηση των πραγματικών εισοδημάτων, την εναρμόνιση με το κοινοτικό δασμολόγιο και τη διεύρυνση των καταναλωτικών προτιμήσεων αυξήθηκε σημαντικά το σχετικό εμπορικό έλλειμμα της χώρας σε όγκους και αξίες.

Το σχετικό πρόβλημα οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι οι δομές του Ελληνικού Γεωργοκτηνοτροφικού Τομέα υστερούν πλήρως από πλευράς Ανταγωνιστικότητας έναντι του αντιστοίχου τομέα των "βορείων χωρών" της Ένωσης που έχουν κατακτήσει σημαντικά μερίδια της Ελληνικής Αγοράς.

Συγκεκριμένα, από τα στοιχεία της Eurostat για το ζωικό κεφάλαιο (ΠΙΝΑΚΑΣ 4) προκύπτουν  εξής ενδιαφέροντα συμπεράσματα:

-         Το ζωικό κεφάλαιο της Ελλάδας αντιστοιχεί μόλις στο 1,6% αυτού της Ένωσης με τη χώρα μας να κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις με βάση τον αριθμό των ζώων για κτηνοτροφική εκμετάλλευση. Σε μέσα επίπεδα και με βάση τον αριθμό των ζώων μια αγροτική εκμετάλλευση στην Ελλάδα διαθέτει ζώα που αντιστοιχούν μόλις στο 38% του αριθμού της μέσης αγροτικής εκμετάλλευσης της Ένωσης.

-         Τεράστιες οι διαφορές μεταξύ Ελλάδας και "βορείων χωρών" της Ένωσης  που έχουν ιδιαίτερα ανεπτυγμένη παραγωγή κρεάτων και γαλακτοκομικών. Κατά μέσον οι κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις Δανίας, Ολλανδίας και Βελγίου διαθέτουν αριθμό ζώων 56 φορές μεγαλύτερο από αυτόν της μέσης ελληνικής αγροτικής εκμετάλλευσης…

Αυτές οι τεράστιες διαφορές στον αριθμό των ζώων υποδηλώνουν και πολύ μεγάλες διαφορές στην Παραγωγικότητα με τις "βόρειες χώρες", οι οποίες μπορούν να παράγουν πολύ μεγάλες ποσότητες κρεάτων, τυριών, γάλακτος κλπ με πολύ χαμηλότερο Μέσο Κόστος σε σύγκριση με αυτό της Ελλάδας…

 

ΠΙΝΑΚΑΣ 4

ΤΟ ΖΩΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

 

Αριθμός ζώντων ζώων σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις

Αριθμ. ζώντων ζώων/ αγρ. εκμετάλλευση

ΔΑΝΙΑ

4.133.390

177

ΟΛΛΑΝΔΙΑ

6.602.050

142

ΒΕΛΓΙΟ

3.584.440

129

ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ

165.400

103

Μ. ΒΡΕΤΑΝΙΑ

13.106.290

93

ΓΕΡΜΑΝΙΑ

18.406.910

92

ΤΣΕΧΙΑ

1.728.360

92

ΓΑΛΛΙΑ

21.871.300

80

ΙΣΠΑΝΙΑ

14.501.690

67

ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ

1.172.960

59

ΙΤΑΛΙΑ

9.374.270

54

ΙΡΛΑΝΔΙΑ

5.929.360

46

ΣΟΥΗΔΙΑ

1.714.530

46

ΣΛΟΒΑΚΙΑ

644.820

38

ΕΣΘΟΝΙΑ

310.110

37

ΑΥΣΤΡΙΑ

2.439.090

24

ΕΥΡ. ΕΝΩΣΗ

130.173.500

21

ΚΥΠΡΟΣ

174.520

17

ΜΑΛΤΑ

34.930

13

ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ

2.035.510

12

ΠΟΛΩΝΙΑ

9.164.570

11

ΛΕΤΤΟΝΙΑ

485.990

11

ΣΛΟΒΕΝΙΑ

487.960

8

 ΕΛΛΑΔΑ

2.142.980

8

ΟΥΓΚΑΡΙΑ

2.259.080

7

ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ

838.750

7

ΚΡΟΑΤΙΑ

864.020

7

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ

1.024.910

6

ΡΟΥΜΑΝΙΑ

4.975.310

2

ΠΗΓΗ: EUROSTAT, τελευταία στοιχεία Απογραφή 2013

 

ΥΠΕΡΟΧΗ ΤΩΝ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

 5.    Περιορισμένες οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό της Ελληνικής Γεωργίας είναι ότι είναι περιορισμένες οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις στο σύνολο των αγροτικών εκτάσεων. Αυτή η ιδιαιτερότητα συνδέεται:

αφενός με τη μορφολογία του εδάφους που δεν επιτρέπει μεγάλες καλλιεργήσιμες εκτάσεις και

αφετέρου με την "παράδοση" στην ανάπτυξη ελαιώνων, εσπεριδοειδών, οπωρώνων κλπ.

Επιπλέον η κατάτμηση της αγροτικής γης σε μεγάλο αριθμό αγροτεμαχίων με περιορισμένη καλλιεργήσιμη έκταση το καθένα δεν διευκολύνει την διευρυμένη εκμηχάνιση και τη συμπίεση του Μέσους Κόστους Παραγωγής ανά αγροτικό προϊόν.

 

Από τα στοιχεία του ΠΙΝΑΚΑ 5 της Eurostat για την κατανομή των αγροτικών εκτάσεων προκύπτουν τα εξής ενδιαφέροντα στοιχεία για την Ελλάδα:

-         Η Ελλάδα κατατάσσεται μεταξύ εκείνων των χωρών που διαθέτουν περιορισμένες καλλιεργήσιμες εκτάσεις σε σύγκριση με το σύνολο των χωρών της Ένωσης.

Συγκεκριμένα, οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις καταλαμβάνουν το 37,4% στην Ελλάδα έναντι του 59,8% που είναι για το σύνολο της Ένωσης των "28".

-         Οι δενδρώδεις καλλιέργειες σε επίπεδο Ένωσης των "28" αποτελούν μόλις το 5,9% του συνόλου των αγροτικών εκτάσεων, ενώ στην Ελλάδα το σχετικό ποσοστό ανεβαίνει στο 19,1%, έναντι 25% της Κύπρου και 19,5% της Πορτογαλίας.

Η εκμετάλλευση ελαιοδέντρων, πορτοκαλιών, λεμονιών κλπ δενδρωδών καλλιεργειών ανταποκρίνεται στις μεσογειακές συνθήκες όσο και στη μορφολογία του εδάφους και στο μέγεθος του κλήρου.

Ωστόσο, αυτός ο τύπος των καλλιεργειών (ειδικά στην Ελλάδα) παρουσιάζει μια σειρά από μειονεκτήματα, όπως:

-         Πραγματοποιείται μια εποχική ανακύκλωση των εισοδημάτων κυρίως σε ετήσια βάση. Σε αντίθεση με τις καλλιέργειες που συνδέονται με τις ζωοτροφές και την κρεοπαραγωγή, γαλακτοπαραγωγή και τυροκομία που αποφέρουν εισοδήματα σε όλη τη διάρκεια του έτους.

-         Οι μεγάλοι όγκοι παραγωγής από δενδρώδεις καλλιέργειες σε μια περιορισμένη χρονική περίοδο δημιουργούν προβλήματα συσκευασίας, ταχείας μεταποίησης και συντήρησης με άμεσες επιπτώσεις στην πορεία των τιμών και των εισοδημάτων.

-        Οι εποχιακές δραστηριότητες που συνδέονται με τις δενδρώδεις καλλιέργειες δεν επιτρέπουν τη δημιουργία εισοδημάτων από μισθωτές εργασίες σε μόνιμη μηνιαία βάση.

 

ΠΙΝΑΚΑΣ 5

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΕΚΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΕ

 

Καλλιεργήσιμη γη

Βοσκοτόπια, λιβάδια

Δενδρώδεις καλλιέργειες

Λοιπές εκτάσεις

(Σε % του συνόλου)

ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ

98,5

1,4

0,2

0

ΔΑΝΙΑ

91,5

7,5

1

0

ΣΟΥΗΔΙΑ

85,1

14,8

0,2

0

ΟΥΓΓΑΡΙΑ

81,6

15,1

3

0,3

ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ

79,6

19,6

0,8

0

ΜΑΛΤΑ

78,8

0

11,6

9,7

ΠΟΛΩΝΙΑ

74,7

22,3

2,9

0,2

ΚΥΠΡΟΣ

73,3

1,7

25

0

ΣΛΟΒΑΚΙΑ

71,7

27,3

1

0

ΤΣΕΧΙΑ

71,4

27,5

1,1

0

ΓΕΡΜΑΝΙΑ

71,1

27,7

1,2

0

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ

70,5

27,3

2

0,1

ΓΑΛΛΙΑ

66,6

29,7

3,7

0

ΕΣΘΟΝΙΑ

65,6

33,9

0,4

0,1

ΛΕΤΤΟΝΙΑ

64,1

34,8

0,4

0,7

ΡΟΥΜΑΝΙΑ

62,8

33,7

2,3

1,2

ΒΕΛΓΙΟ

61,1

37,2

1,7

0

ΕΕ - 28

59,8

34,2

5,9

0,2

ΟΛΛΑΝΔΙΑ

56,2

41,8

2

0

ΚΡΟΑΤΙΑ

55,9

39,3

4,6

0,1

ΙΤΑΛΙΑ

55,6

27,4

16,8

0,2

ΑΥΣΤΡΙΑ

50

47,5

2,4

0,1

ΙΣΠΑΝΙΑ

48,5

34,2

17,3

0

ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ

47,8

51,1

1,2

0

ΕΛΛΑΔΑ

37,4

43,3

19,1

0,2

Μ. ΒΡΕΤΑΝΙΑ

36,7

63,1

0,2

0

ΣΛΟΒΕΝΙΑ

35,6

58,6

5,6

0,2

ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ

30,2

49,9

19,5

0,4

ΙΡΛΑΝΔΙΑ

21

79

0

0

ΠΗΓΗ: Eurostat (Στοιχεία 2013, σε %)

 

 ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 

Η Αγροτική Κρίση στην Ελλάδα είναι πολύ βαθιά και διαρκής. Τα Αίτια αυτής θα πρέπει να αναζητηθούν με πολύ μεγάλη μελέτη και προσοχή, με τη συνεργασία των ίδιων των Παραγωγών, της Πολιτείας των Περιφερειών και όλων των αρμοδίων φορέων. Μόνον έτσι μπορεί να υιοθετηθούν - εάν είναι εφικτό… - οι πλέον αποτελεσματικές Αναπτυξιακές Πολιτικές, ώστε να αναστραφεί η Πτωτική Πορεία και να σταθεροποιηθεί η Αγροτική Οικονομία.

Το "αγροτικό μοντέλο της Ελλάδας" είναι ξεπερασμένο και ανταποκρίνεται για "κλειστού τύπου" και μέσω "δασμολογικής προστασίας" Οικονομίες. Σε καμιά περίπτωση όμως ένα τέτοιο "μοντέλο" δεν μπορεί να συμβάλει στην ουσιαστική άνοδο του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος μιας Εθνικής Οικονομίας που ενσωματώνεται στην Ενιαία Αγορά, καθώς πρέπει να ανταγωνιστεί με άλλες Εθνικές Αγροτικές Οικονομίες με πολλαπλάσιου μεγέθους συντελεστές παραγωγής ανά αγροτική εκμετάλλευση…

 

Η διαρκής κρίση της Ελληνικής Αγροτικής Οικονομίας μπορεί να πάρει επικίνδυνες για την Εθνική Οικονομία διαστάσεις λόγω:

  • της γήρανσης του αγροτικού πληθυσμού,
  • μεγάλων "πλεονασμάτων κρυφής ανεργίας" στις αγροτικές περιοχές των Περιφερειών που δεν μπορούν να απασχοληθούν σε εξω-αγροτικούς τομείς,
  • κυκλικών διακυμάνσεων της Εγχώριας και Ευρωπαϊκής Οικονομίας,
  • περαιτέρω "κατάκτησης μεριδίων" στην τοπική αγορά ειδών διατροφής και αγροτικών πρώτων υλών κλπ.

 

Η Αγροτική Κρίση οφείλεται σε υφιστάμενες Αντιπαραγωγικές Δομές που δεν επιτρέπουν την ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των γεωργοκτηνοτροφικών κλάδων των Ελληνικών Περιφερειών.

Η αλλαγή των "αντιπαραγωγικών δομών" δεν είναι καθόλου εύκολη…. Όμως επιβάλλεται να προωθηθούν με προσοχή με βασικούς Στρατηγικούς Στόχους:

  • Αισθητή αύξηση της ακαθάριστης γεωργοκτηνοτροφικής παραγωγής στη βάση της ευρείας συνένωσης προσπαθειών των Παραγωγών και εκμετάλλευσης μεγαλύτερων επιφανειών αγροτικών εκτάσεων. Μέσω αυτών των συλλογικών προσπαθειών μπορεί να εξασφαλισθεί συμπίεση του Μέσου Κόστους Παραγωγής.
  • Στροφή σε παραγωγικές δραστηριότητες που εξασφαλίζουν μεγαλύτερα εισοδήματα σε ετήσια βάση (πχ κτηνοτροφία). Βεβαίως μια τέτοια "στροφή" προϋποθέτει  Μονάδες με πολύ αυξημένες επενδύσεις, αλλά και δυνατότητες χονδρεμπορικής διάθεσης με το κατά το δυνατόν χαμηλότερο κόστος ανά προϊόν.
  • Μεγαλύτερη "εξωστρέφεια" και σύνδεση με "νέες - εκτός Ελλάδος - αγορές", καθώς η απορροφητικότητα της εγχώριας αγοράς φαίνεται ότι θα παραμένει στάσιμη ή και θα φθίνει λόγω της επί μακρόν αναπόφευκτης "δημοσιονομικής λιτότητας".
  • Ισχυροποίηση της συμβολής της Επιχειρηματικότητας στην Οργάνωση της Αγροτικής Οικονομίας, ώστε αυτή να αναπτύσσεται πάνω σε business pans με "εξαγωγικό προσανατολισμό" και με αποτελεσματικές παραγωγικές και εμπορικές λειτουργίες, διευκολύνοντας την αύξηση της χρησιμοποίησης δανειακών κεφαλαίων.  

 

Λαμβάνοντας υπόψη τις τεράστιες δυσκολίες μετασχηματισμού και εκσυγχρονισμού των μη Ανταγωνιστικών Δομών της Ελληνικής Αγροτικής Οικονομίας και με βάση τα ανωτέρω αναφερθέντα, σε Περιφερειακό Επίπεδο χρειάζεται να δοθεί έμφαση στις ακόλουθες Περιφερειακές Πολιτικές:

  • Δημιουργία πολλών νέων βιώσιμών θέσεων εργασίας σε εξω-αγροτικούς τομείς. Μόνον έτσι θα καταστεί εφικτό να αποσυμπιεσθεί η Αγροτική Οικονομία από τις μεγάλες "κοινωνικές πιέσεις" που δημιουργούνται από την εξαιρετικά αντιοικονομική σχέση περιορισμένες εκτάσεις γης ανά αγροτική οικογένεια.
  • Προώθηση Σχεδίων Βελτιστοποίησης  της Αγροτικής Ανταγωνιστικότητας - με την ενεργό συμμετοχή των αγροτών - ώστε για τα τοπικά αγροτικά προϊόντα: αφενός να μειωθούν όλα τα Κόστη Λειτουργίας και Επενδύσεων και

αφετέρου να ισχυροποιηθούν σε ότι αφορά στην Ποιότητα και στην "επωνυμία" εντός και, κυρίως, εκτός της ελληνικής αγοράς.

  • Υποστήριξη Δράσεων Ενημέρωσης για τα πλεονεκτήματα της κατά το δυνατόν μεγαλύτερης συγκεντροποίησης της μεταποιητικής και χονδρεμπορικής δραστηριότητας για εγχωρίως παραγόμενες αγροτικές πρώτες ύλες και προϊόντα, ώστε να επιτευχθεί αύξηση της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας.

 

Εάν δεν υιοθετηθούν μια ρεαλιστική Στρατηγική Βιώσιμης Αγροτικής Ανάπτυξης και αλλαγές στις υφιστάμενες Δομές και στους ξεπερασμένους τρόπους Οικονομικής Οργάνωσης τότε αυξάνονται σημαντικά οι πιθανότητες να εκδηλωθούν οι εξής Κίνδυνοι:

-         Μεγάλες δυσκολίες ή και αδυναμία επίτευξης του Εθνικού Στόχου για μείωση του Δημόσιου Χρέους μέσω της ταχύτερης αύξησης των ρυθμών ανόδου του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος λόγω των καθυστερημένων δομών της Ελληνικής Αγροτικής Οικονομίας.

-         Αυξανόμενες δυσκολίες και περισσότεροι Κίνδυνοι για το Τραπεζικό Σύστημα να αυξήσει τον όγκο των χορηγήσεων δανείων προς την Ελληνική Αγροτική Οικονομία.

-         Πολύ μεγάλη ένταση των κοινωνικών προβλημάτων στις Περιφέρειες της χώρας στις οποίες ένα μεγάλο ποσοστό της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας προέρχεται από τον Αγροτικό Τομέα.

 

 

ΣΗΜ. : Η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (ΑΠΑ) προκύπτει από την Ακαθάριστη Αξία Παραγωγής του Γεωργικού Κλάδου μείον τις δαπάνες για ενδιάμεσες Αναλώσεις. Η ΑΠΑ αποτελεί τη βάση υπολογισμού του Καθαρού Αγροτικού Εισοδήματος που προκύπτει μετά από τον συνυπολογισμό των αυξομειώσεων από εισπραττόμενες επιδοτήσεις, καταβαλλόμενους φόρους στη διάρκεια της παραγωγικής Διαδικασίας, αποπληρωμή τοκοχρεολυσίων, δαπάνες για αμοιβές εξαρτημένης εργασίας και πληρωτέες δαπάνες για γαιοπρόσοδο.

 

ΑΝΑΛΥΣΗ:

ΚΙΜΩΝ ΣΤΕΡΙΩΤΗΣ

Δρ Οικονομολόγος

 

ΤΕΛΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ 23.8.2017

 

ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ: ΧΕΙΡΟΤΕΡΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ 334 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ 2006 - 2015

 

 

Η Ελλάδα "περιθωριοποιείται" ταχύτατα μέσα στην Ευρώπη, καθώς καταγράφει τις χειρότερες επιδόσεις στον τομέα της περιφερειακής ανάπτυξης.

Οι Ελληνικές Περιφέρειες καταλαμβάνουν το σύνολο των 13 τελευταίων θέσεων μεταξύ 334 Περιφερειών (NUTS 2) της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη10ετία 2006 - 2015.

Επίσης:

  • Μεταξύ των 28 χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι πέντε "νότιες χώρες" της ΕΕ - συμπεριλαμβανομένης και της Κύπρου - καταλαμβάνουν τις τελευταίες θέσεις μεταξύ των "28" με βάση τις μεταβολές του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ).
  • Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να τονισθεί ότι, στη10ετία 2006 - 2015 τρεις χώρες που πέρασαν στην Οικονομία της Αγοράς (Σλοβακία, Βουλγαρία, Ρουμανία), καθώς και η Μάλτα, πέτυχαν διαχρονικά τους υψηλότερους ρυθμούς Περιφερειακής Ανάπτυξης μεταξύ των "28" της ΕΕ.
  • Οι ταχύτεροι ρυθμοί αύξησης του ΑΕΠ των Περιφερειών της Βαλκανικής και της Ανατολικής Ευρώπης ενισχύουν την Ανταγωνιστικότητα της Ένωσης, λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτή η ομάδα χωρών έχει μικρότερα ποσοστά Δημόσιου Χρέους από τις "μεσογειακές χώρες"…

 

Οι ανωτέρω διαπιστώσεις προκύπτουν από την πορεία ανάπτυξης 334 Περιφερειών (NUTS 2) της ΕΕ των "28"στη δεκαετία 2006 - 2015 με βάση τα τελευταία στοιχεία της Eurostat.

Μέσα σε αυτή την "κρίσιμη" δεκαετία" για την Ελληνική Οικονομία οι Περιφέρειές της αποδείχθηκε ότι μπήκαν σε φάση "επιταχυνόμενης και βαθειάς Ύφεσης", για να βρεθούν στις τελευταίες θέσεις από πλευράς Ανταγωνιστικότητας.

 

ΑΝΙΣΟΜΕΡΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Συγκεκριμένα, από τα συγκεντρωτικά στοιχεία της Eurostat, προκύπτουν τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Η Ανάπτυξη της ΕΕ των "28" (με βάση το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ΑΕΠ, σε τρέχουσες τιμές) αυξήθηκε κατά +20% μεταξύ των ετών 2006 - 2015. Η αύξηση αυτή είναι σημαντική λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά το 2009 η Ευρωπαϊκή Οικονομία είχε μεγάλη ύφεση για να ακολουθήσει μια μακρά περίοδος επιβραδυνόμενης ανάκαμψης.
  •  Η ανάκαμψη της ΕΕ στηρίχθηκε μακροχρόνια σε διαφορετικούς ρυθμούς ανάπτυξης τόσο σε επίπεδο χωρών όσο και Περιφερειών.

Δύο παραδείγματα:

-    Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και Βαλκανικής αναπτύχθηκαν με υπερδιπλάσιους μέσους ετήσιους ρυθμούς ανάπτυξης σε σύγκριση με αυτούς των μεσογειακών χωρών (Ιταλίας, Ισπανίας κλπ).

-    Στην περίοδο 2006 - 2015 οι δέκα Περιφέρειες με τις καλλίτερες επιδόσεις είναι σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και Βαλκανικής, με συνολική άνοδο του ΑΕΠ τους από 62% έως 92%...

  • Οι χώρες με τις μεγαλύτερες Οικονομίες της ΕΕ σαφώς και επηρεάζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό τους ρυθμούς ανάπτυξης τόσο της Ένωσης όσο και των περιφερειών: Στην επισκοπούμενη 10ετία 2006 - 2015 η Οικονομία της Γερμανίας αναπτύχθηκε κατά 27%, της Βρετανίας 21% και της Γαλλίας 18%. Όμως, δύο πολύ μεγάλες Οικονομίες - αυτές της Ιταλίας και Ισπανίας - διαπιστώνεται να εμφανίζουν μια πολύ μεγάλη υστέρηση της αύξησης του ΑΕΠ μεταξύ των ετών 2006 - 2015 σε σύγκριση με την Γερμανία, Βρετανία και Γαλία. 

 

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ "ΝΟΤΙΩΝ ΧΩΡΩΝ"

Οι επιδόσεις σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο των "νοτίων χωρών" της Ένωσης εμπνέουν "ανησυχία" όχι μόνο για τις Οικονομίες και Περιφέρειές τους αλλά και για τη μελλοντική σταθερότητα της Νομισματικής Ένωσης.

Στα προβλήματα των "νοτίων χωρών" θα πρέπει να συνυπολογισθούν οι δυσκολίες περαιτέρω αύξησης του Δημοσίου Χρέους τους, καθώς αρκετές από αυτές έχουν υψηλό Δημόσιο Χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ τους…

 

Συγκεκριμένα με βάση τα στοιχεία της Eurostat για την Περιφερειακή Ανάπτυξη για τις μεσογειακές χώρες και τις Περιφέρειές τους (NUTS 2) γίνονται οι ακόλουθες διαπιστώσεις:

  • Η Ελλάδα στο διάστημα 2006 - 2015 είχε τις χειρότερες οικονομικές επιδόσεις μεταξύ και των "28" της 'Ένωσης: συνολικά το ΑΕΠ της Ελλάδας μειώθηκε κατά -19%, έναντι αύξησης +20% της ΕΕ. Στην πράξη δημιουργήθηκε ένα "οικονομικό χάσμα" που διευρύνεται μεταξύ της Ένωσης και της Ελλάδας
  • Από τα στοιχεία της Eurostat προκύπτει και μια ακόμη πολύ σημαντική παρατήρηση: στην 6ετία 2010 έως 2015 - δηλαδή με την εφαρμογή τριών Μνημονίων για πολύ μεγάλες δημοσιονομικές περικοπές, επιβολές βαρύτατων φορολογιών κλπ - το ΑΕΠ της Ελλάδας μειώνεται κατά -22% έναντι ανάπτυξης συνολικά της ΕΕ κατά +15% στην ίδια περίοδο.

Ενδεικτικό της μείωσης του "ειδικού βάρους" της Ελλάδας στην Οικονομία της ΕΕ είναι ότι το ποσοστό της χώρας μας έπεσε από το 1,8% του ΑΕΠ της  Ένωσης το 2006 στο 1,2% το 2015, για να καταγραφεί μια εντυπωσιακή μείωση κατά 33% μέσα σε 10 χρόνια.

 

  • Ιδιαίτερη "ανησυχία" για το μέλλον της Ένωσης αποτελεί το γεγονός ότι, στην περίοδο 2006 - 2015 παρουσίασαν εξαιρετικά χαμηλή ανάπτυξη τρεις "μεσογειακές χώρες": Ιταλία +6%, Ισπανία +7% και Πορτογαλία +8%. Με εξαίρεση την Ελλάδα - που είχε μεγάλη μείωση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος - πρόκειται για τις "χειρότερες επιδόσεις" μεταξύ των "28" της Ένωσης, ενώ Ιταλία και Ισπανία είναι δύο από τις πέντε μεγαλύτερες Οικονομίες της Ένωσης.
  • Πολύ μέτριες και οι επιδόσεις της Κύπρου (καταγράφεται ως μία ενιαία Περιφέρεια), η οποία είχε μια συγκρατημένη Ανάπτυξη +8% στη δεκαετία 2006 - 2015. Προφανώς η οικονομία της Κύπρου επηρεάσθηκε από την τραπεζική κρίση, ενώ ειδικά στην περίοδο 2006 - 2010 είχε μια εντυπωσιακή άνοδο +19% έναντι +5% της Ένωσης.
  • Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί η Οικονομία της (μεσογειακής) Μάλτας (καταγράφεται ως μία Περιφέρεια) που μεταξύ των ετών 2006 - 2015 είχε μια συνολική Ανάπτυξη +72%, για να βρεθεί στη δεύτερη θέση (μετά την Σλοβακία) μεταξύ των "28" της Ένωσης. Η νησιωτική αυτή χώρα οφείλει την πολύ μεγάλη ανάπτυξή της στον τομέα παροχής υπηρεσιών και σε ένα πολύ ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς.

 

ΟΙ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

 

Εντυπωσιακές είναι οι διαχρονικές επιδόσεις των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και της Βαλκανικής. Το πέρασμα από την κεντρικά σχεδιασμένη οικονομία στην οικονομία της αγοράς έχει αποδώσει πολύ σημαντικούς καρπούς 'όχι μόνο σε ρυθμούς ανάπτυξης αλλά και σε επίπεδα απασχόλησης.

Συγκεκριμένα:

  • Η Σλοβακία αναδεικνύεται πρώτη στην ανάπτυξη με το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν της (ΑΕΠ) να σημειώνει συνολική άνοδο 73% στη δεκαετία 2006 - 2015.

Πρόκειται για μια χώρα εκβιομηχανισμένη αλλά που δοκιμάσθηκε έντονα από την πορεία μετάβασης στην οικονομία της αγοράς. Ωστόσο, με τις μεγάλες επενδύσεις εκσυγχρονισμού κατάφερε να ενισχύσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητά της και να αυξηθεί η ευημερία στις Περιφέρειές της.

 

  • Στην 3η και 4η θέση βρέθηκαν η Βουλγαρία και η Ρουμανία με συνολική αύξηση του ΑΕΠ κατά +66% και +63% αντίστοιχα, ενώ στην 5η θέση βρέθηκε η Πολωνία με άνοδο του ΑΕΠ +57%.

Αν και το "ειδικό βάρος" των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και της Βαλκανικής παραμένει μικρό στο ΑΕΠ της Ένωσης, εντούτοις οι πολύ υψηλοί αναπτυξιακοί ρυθμοί τους συμβάλλουν θετικά στην άνοδο της Ευρωπαϊκής Οικονομίας, αντισταθμίζοντας σε μεγάλο βαθμό τη διαχρονικά συγκρατημένη άνοδο των "μεσογειακών χωρών".

 

ΠΙΝΑΚΑΣ  1

ΕΥΡ. ΕΝΩΣΗ: ΟΙ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

(ΑΕΠ, σε τρεχ. τιμές και σε εκατ. € )

 

 

2006

2015

2015/ 2006

2015/ 2010

2010/ 2006

ΕΕ ΤΩΝ "28"

12.255.317

14.714.029

20%

15%

5%

Καλλίτερες επιδόσεις:

       

 

1

ΣΛΟΒΑΚΙΑ

45.530

78.686

73%

16%

48%

2

ΜΑΛΤΑ

5.386

9.276

72%

41%

23%

3

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ

27.211

45.286

66%

18%

40%

4

ΡΟΥΜΑΝΙΑ

98.419

159.964

63%

26%

29%

5

ΠΟΛΩΝΙΑ

274.603

429.794

57%

19%

32%

Χειρότερες επιδόσεις:

       

 

24

ΚΥΠΡΟΣ

16.264

17.637

8%

-9%

19%

25

ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ

166.249

179.540

8%

0%

8%

26

ΙΣΠΑΝΙΑ

1.007.974

1.075.639

7%

0%

7%

27

ΙΤΑΛΙΑ

1.548.473

1.645.439

6%

3%

4%

28

ΕΛΛΑΔΑ

217.862

175.697

-19%

-22%

4%

ΠΗΓΗ: EUROSTAT

 

 

 

 

 

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

 

Τα στοιχεία για την πορεία των Περιφερειών της Ελλάδας στη 10ετία 2006 - 2015 είναι "ιδιαίτερα αρνητικά", καθώς με βάση τα στοιχεία της Eurostat γίνονται οι εξής διαπιστώσεις:

  • Οι Ελληνικές Περιφέρειες καταλαμβάνουν το σύνολο των τελευταίων θέσεων μεταξύ 334 Περιφερειών της Ένωσης με μειώσεις του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος από -15 έως -25%.

Είναι αρκετά χαρακτηριστικό ότι εκτός των Περιφερειών της Ελλάδας μεταξύ των υπολοίπων 321 Περιφερειών 27 χωρών της Ένωσης  διαπιστώνονται μειώσεις του ΑΕΠ μόνο σε 5 Περιφέρειες: 4 στην Ιταλία και 1 στην Ισπανία…

  • Οι μεγάλες μειώσεις του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ)) των Περιφερειών εκτός Αττικής - που συγκεντρώνει ένα πολύ μεγάλο μέρος της Μεταποίησης και των μεγάλου μεγέθους επιχειρήσεων - διαψεύδουν την ευρύτατα διαδεδομένη άποψη ότι "οι Περιφέρειες έχουν πληγεί πολύ λιγότερο από την Αθήνα και την Περιφέρεια Αττικής"…
  • Λόγω του πολύ μεγάλου μεριδίου της συμμετοχής του ΑΕΠ της Αττικής στο σύνολο της χώρας (σχεδόν 48%) διαπιστώνεται ότι η μείωση σε επίπεδο Αττικής και χώρας είναι ακριβώς το ίδιο, δηλαδή -19%.
  • Οι ρυθμοί μείωσης του ΑΕΠ διαφέρουν μεταξύ των Ελληνικών Περιφερειών, αλλά περιστρέφονται γύρω από τις μειώσεις  της Περιφέρειας Αττικής.

Περισσότερο "ανθεκτική" στην κρίση εμφανίζεται να είναι η Πελοπόννησος με μείωση -15% στη 10ετία, ενώ "χειρότερη εικόνα" εμφανίζει η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας με μείωση του ΑΕΠ κατά -25%.

  • Από τις εντυπωσιακά μεγάλες αρνητικές μεταβολές της περιόδου 2006 - 2015 είναι προφανές ότι αυτές οφείλονται πρωτίστως στην κρίση και στις δημοσιονομικές περικοπές που έγιναν στην 6ετή περίοδο 2010 - 2015….Θα μπορούσε να ισχυρισθεί κανείς ότι, τα Μνημόνια μάλλον επέβαλαν πολιτικές που ενέτειναν την κρίση λόγω της πολύ απότομης και μεγάλης μείωσης της Ζήτησης στο σύνολο της χώρας.
  • Εξάλλου, στην 5ετία 2006 - 2010 η Ελλάδα είχε συνολική αύξηση του ΑΕΠ κατά +4%, αλλά με την Περιφέρεια Αττικής να εμφανίζει μεγαλύτερη αύξηση, στο +6%.
  • Επίσης, στην ανωτέρω 5ετή περίοδο διαπιστώνεται μια εντυπωσιακή εκτίναξη κατά +13% του ΑΕΠ της ακριτικής Περιφέρειας της Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης. Όμως την ίδια περίοδο - δηλαδή πολύ πριν από την εφαρμογή Μνημονίων - καταγράφεται μια μείωση του ΑΕΠ σε 4 Περιφέρειες (Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα, Δυτική Ελλάδα και Ιόνια Νησιά).

 

ΠΙΝΑΚΑΣ 2

ΟΙ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

(ΑΕΠ, σε τρεχ. τιμές και σε εκατ. € )

 

 

 

2006

2015

2015/ 2006

2015/ 2010

2010/ 2006

ΕΕ ΤΩΝ "28"

12.255.317

14.714.029

20%

15%

5%

322

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

9.124

7.728

-15%

-18%

3%

323

ΑΝ. ΝΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΘΡΑΚΗ

8.141

6.895

-15%

-25%

13%

324

Ν. ΑΙΓΑΙΟ

7.178

6.072

-15%

-16%

1%

325

Δ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

4.926

4.141

-16%

-17%

1%

326

ΚΡΗΤΗ

10.693

8.789

-18%

-19%

2%

327

ΗΠΕΙΡΟΣ

4.789

3.887

-19%

-21%

3%

328

ΑΤΤΙΚΗ

104.334

84.368

-19%

-24%

6%

329

Β. ΑΙΓΑΙΟ

3.041

2.454

-19%

-23%

5%

ΕΛΛΑΔΑ

217.862

175.697

-19%

-22%

4%

330

ΚΕΝ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

29.550

23.636

-20%

-22%

3%

331

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

11.214

8.901

-21%

-18%

-3%

332

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ

4.030

3.124

-22%

-22%

-1%

333

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

10.116

7.694

-24%

-22%

-2%

334    ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ

 10.728

     8.008 

   -25% 

-25% 

  -1% 

ΠΗΓΗ: EUROSTAT

         

 

ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ - ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ

 

Η εντυπωσιακά μεγάλη μείωση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος της Ελλάδας και του συνόλου των Περιφερειών της στη δεκαετία 2006 - 2015 υποδηλώνουν την παταγώδη αποτυχία του "μοντέλου ανάπτυξης"  και των δημοσιονομικών πολιτικών που ασκήθηκαν…

Ωστόσο, είναι εξαιρετικά αμφίβολο με τη δημοσιονομική προσαρμογή που επιβλήθηκε εάν θα γίνει εφικτή η Βιώσιμη Ανάπτυξη της χώρας εάν δεν αναπροσαρμοσθούν πλήρως οι δομές και η Στρατηγική του παραγωγικού δυναμικού του συνόλου των Περιφερειών της…

 

Το "μοντέλο ανάπτυξης" της Ελλάδας πρέπει να αλλάξει και η Οικονομία της να γίνει διεθνώς ανταγωνιστική μέσα από μεγάλες Επενδύσεις Εκσυγχρονισμού.

Ήδη το "οικονομικό χάσμα" της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Ελλάδα έχει πάρει πρωτοφανείς διαστάσεις και αυτό θα διευρυνθεί ακόμη περισσότερο εάν δεν ενισχυθούν αποτελεσματικά η Επιχειρηματικότητα και η Βιώσιμη Ανάπτυξη.

 

Σε αυτή την προσπάθεια Παραγωγικού Εκσυγχρονισμού οι Διοικήσεις και το Ανθρώπινο Δυναμικό των Περιφερειών θα πρέπει να έχουν "πρωταγωνιστικό ρόλο". Είναι ζωτικής σημασίας η ενεργός συμμετοχή τους στη διευκόλυνση της Επιχειρηματικότητας και των Επενδύσεων και στην ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού των επιχειρήσεων, ικανού για τη λειτουργία και επέκτασή τους με διεθνείς δραστηριότητες.

Με απλά λόγια:

Οι Περιφέρειες πρέπει να μετατραπούν σε θερμοκοιτίδες μετασχηματισμού και ανάπτυξης διεθνώς ανταγωνιστικών Επιχειρήσεων.

 

Ένας τέτοιος μετασχηματισμός του ρόλου των Περιφερειών, μεταξύ άλλων, απαιτεί:

Υιοθέτηση και εφαρμογή από τις Ελληνικές Περιφέρειες των Δεικτών Περιφερειακής Ανταγωνιστικότητας που χρησιμοποιούν οι Eurostat, ευρωπαϊκές Περιφέρειες κλπ.

Η υιοθέτηση αυτών των Δεικτών θα επιτρέψει:

  • Στις τοπικές Επιχειρήσεις και Κοινωνίες της χώρας μας να έχουν έναν "Οδικό Χάρτη" για Μακροχρόνιες Πολιτικές που θα βελτιώνουν την Ανταγωνιστικότητά τους και θα διευκολύνουν την ταχύρρυθμη Ανάπτυξή τους.

 

  • Την πραγματοποίηση Συγκρίσεων των Ελληνικών Περιφερειών με αυτές των χωρών της Ένωσης.

 

  • Την κατάρτιση και δημοσιοποίηση Στρατηγικών Πλάνων και συγκριτικών πλεονεκτημάτων των Ελληνικών Περιφερειών, ώστε αυτές = σε συνεργασία με την Πολιτεία - να προσελκύουν διεθνείς επενδυτές.

 

ΑΝΑΛΥΣΗ:

ΚΙΜΩΝ ΣΤΕΡΙΩΤΗΣ

Δρ Οικονομολόγος

 

+16.6% ΕΚΤΙΝΑΞΗ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2017

 

ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ Η "ΜΕΓΑΛΗ ΕΞΑΡΤΗΣΗ" ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ

ΠΑΡΑ ΤΑ "ΜΝΗΜΟΝΙΑ"…

 

Του ΚΙΜΩΝΑ ΣΤΕΡΙΩΤΗ

δρα Οικονομολόγου, Forumegi.gr

 

Η Ελληνική Οικονομία παραμένει "έντονα εξαρτημένη" από τις Εισαγωγές και η μονομερής "δημοσιονομική πειθαρχία" είναι αδύνατον να συμβάλλει στην ουσιαστική αύξηση των εξαγωγών.

Οι μόνιμα έντονα ελλειμματικές εμπορικές σχέσεις της Ελλάδας με τον υπόλοιπο κόσμο θα πρέπει να αναζητηθούν στο "ξεπερασμένο παραγωγικό μοντέλο" της Ελλάδας. Γιατί δεν έχει δυνατότητες να αυξήσει το Εθνικό Εισόδημα μέσω της συνεχούς αύξησης των Εξαγωγών.

Οι ανωτέρω επισημάνσεις βασίζονται σ τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, σύμφωνα με τα οποία:

  • Στο πρώτο εξάμηνο 2017 το (συνολικό) εμπορικό έλλειμμα της χώρας αυξήθηκε κατά +16.6% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2016. Σημειωτέον ότι μεταξύ των αντιστοίχων εξαμήνων των ετών 2016 και 2015 το εμπορικό έλλειμμα είχε αυξηθεί κατά +4%.
  • Η αξία των Εξαγωγών κάλυψε το 55% των Εισαγωγών στο πρώτο εξάμηνο 2017, σχέση που είναι  χαμηλότερη αυτής των προηγουμένων τελευταίων πέντε ετών (από το 2012)…
  • Αυτή η χειροτέρευση των σχέσεων που διαπιστώνεται μεταξύ Εξαγωγών και Εισαγωγών στο πρώτο εξάμηνο 2017 πιθανόν να συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις δυσκολίες χρηματοδότησης των ελληνικών εξαγωγικών επιχειρήσεων από τις εγχώριες τράπεζες…

 

Η "ΕΞΑΡΤΗΣΗ" ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ….

 

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, διαπιστώνεται μια εντυπωσιακή βελτίωση της σχέσης Εξαγωγών/ Εισαγωγών που συμβάλλει στη μεγάλη μείωση του εξωτερικού εμπορικού ελλείμματος από το 2004 μέχρι και το 2016.

Συγκεκριμένα:

  • Στην περίοδο 2004 - 2010 η σχέση Εξαγωγών/ Εισαγωγών βελτιώνεται συνεχώς και το ποσοστό των Εξαγωγών ανεβαίνει από το 30% στο 41%.
  • Στην "εποχή των Μνημονίων" η βελτίωση συνεχίζεται… Η αυστηρή δημοσιονομική προσαρμογή, η μείωση των καταναλωτικών δαπανών και του εμπορικού ελλείμματος βελτιώνουν εντυπωσιακά τη σχέση Εξαγωγών/ Εισαγωγών με το σχετικό ποσοστό των πρώτων να ανεβαίνει στο 58% για το 2016 από το 41% το 2010.
  • Μακροχρόνια το ετήσιο εμπορικό έλλειμμα της χώρας έπεσε από τα 31.7 δισ. € το 2004 στα 18.7 δισ. € το 2016, με τη συνολική μείωση του εμπορικού ελλείμματος να φθάνει στο εντυπωσιακό ποσοστό του  -41%...

Παρά ταύτα:

  • Το εξωτερικό εμπορικό έλλειμμα της χώρας συνιστά μια μόνιμη "αιμορραγία" καθώς αφαιρούνται εγχώριοι οικονομικοί πόροι και "υποθηκεύονται" νέες αξίες για το μέλλον.
  • Το εμπορικό έλλειμμα είναι ιδιαιτέρως μεγάλο, αφού αυτό (με βάση τα ετήσια στοιχεία 2016) είναι λίγο πάνω από το 10% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος.
  • Πάρα πολλοί τομείς και κλάδοι της Ελληνικής Οικονομίας εμφανίζονται με πολύ μεγάλες μειώσεις της παραγωγής τους παρά την "ελαστικοποίηση" της αγοράς εργασίας και την πρωτοφανή ανεργία.
  • Ιδιαίτερα εντυπωσιακή η πτώση του Ακαθάριστου Αγροτικού Προϊόντος κατά 24% μεταξύ 2014 και 2000, σαφής ένδειξη της μείωσης της Ανταγωνιστικότητας της Ελληνικής Αγροτικής Οικονομίας, που είναι τελείως αδύναμη να αυξήσει αποτελεσματικά την παραγωγή της και να μειώσει την "εξάρτηση" της χώρας από τις Εισαγωγές ειδών διατροφής και αγροτικών πρώτων υλών…

 

ΕΜΜΟΝΗ ΣΕ ΕΝΑ "ΞΕΠΕΡΑΣΜΕΝΟ ΜΟΝΤΕΛΟ"

 

Η "αυξανόμενη εξάρτηση" της Ελλάδας και η συνεχής διείσδυση των Εισαγωγών στην εγχώρια αγορά ξεκινάει περισσότερο έντονα από τη από τη δεκαετία του 1980...

Η πλήρης ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ - δυστυχώς - βρήκε τις ελληνικές βιομηχανίες και βιοτεχνίες "ανέτοιμες" να εκσυγχρονισθούν και να γίνουν διεθνώς ανταγωνιστικές τόσο μέσα όσο και έξω από την τότε "μικρή κοινοτική αγορά"…  Βασικοί λόγοι της αδυναμίας έγκαιρης προσαρμογής του Ελληνικού Παραγωγικού Δυναμικού στις "ευκαιρίες" που προσέφερε η Κοινή Αγορά ήσαν:

"Εμμονή" σε ένα "παραγωγικό μοντέλο" που δεν μπορούσε να παρακολουθήσει τις διεθνείς εξελίξεις και την ανάπτυξη των Τεχνολογικών Καινοτομιών… Χαρακτηριστικά παραδείγματα τα δύο μεγάλα ναυπηγεία της Ελλάδας  που "περιθωριοποιήθηκαν" και οι μεγάλες κλωστοϋφαντουργίες που έκλεισαν…

  • Η υιοθέτηση ενός "αντι-επιχειρηματικού κλίματος" σε βάρος των ιδιωτικών επιχειρήσεων και των πολυεθνικών με παράλληλη ανάπτυξη "ανελαστικών εργασιακών σχέσεων".
  • Η "μετανάστευση" πολλών πολυεθνικών παραγωγικών επιχειρήσεων σε χώρες "περισσότερο φιλικές" προς τις επιχειρήσεις…
  • Η πλήρης ανάπτυξη του "κρατισμού" στην Ελλάδα με κύριο χαρακτηριστικό την άσκηση μιας επί μακρόν ανορθολογικής πιστωτικής πολιτικής εκ μέρους του τραπεζικού συστήματος.
  • Μεγάλη στροφή στον Ακραίο Καταναλωτισμό στην υπερταχεία αύξηση των Καταναλωτικών και Στεγαστικών Δανείων χωρίς ανάλογη αύξηση της Εθνικής Παραγωγικότητας.

Ωστόσο στις δεκαετίες του 1950 και 1960 η Ελλάδα είχε τους υψηλότερους ρυθμούς Βιομηχανικής Ανάπτυξης λόγω υπερταχείας μεγέθυνσης εγχώριων βιομηχανιών "λευκών συσκευών", κλωστοϋφαντουργιών με εξαγωγές, εταιρειών τροφίμων και ποτών% κλπ και υψηλού βαθμού συγκέντρωσης πολυεθνικών εταιρειών....

Δυστυχώς, στα επόμενα χρόνια δεν ελληνικές επιχειρήσεις δεν προσαρμόσθηκαν και δεν έκαναν μεγάλες επενδύσεις εκσυγχρονισμού. Αντίθετα, η Κορέα από μια χώρα με ένα επίπεδο ανάπτυξης χαμηλότερο από την Ελλάδα απέκτησε σύγχρονα ναυπηγεία, δύο ισχυρές αυτοκινητοβιομηχανίες, εταιρείες τηλεπικοινωνιων κλπ...

 

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ

 

Η εγκατάλειψη του "ξεπερασμένου οικονομικού μοντέλου" και η στροφή στη Βιώσιμη Ανάπτυξη που θα βασίζεται στην ταχεία ανάπτυξη της Εθνικής Ανταγωνιστικότητας είναι "μονόδρομος"…. Ωστόσο, μια τέτοια "οικονομική στροφή" απαιτεί τεράστιες επενδύσεις εκσυγχρονισμού ώστε να δημιουργηθούν επιχειρήσεις που θα έχουν αυξανόμενα έσοδα από διεθνείς εργασίες…

Μόνον με την επιτάχυνση των Εξαγωγών εμπορευμάτων και των Διεθνών Υπηρεσιών, μεταξύ άλλων, είναι εφικτή η επίτευξη της Βιωσιμότητας του Δημοσίου Χρέους μέσω της ταχείας ανόδου του Εθνικού Εισοδήματος.

Ωστόσο, για τις εμπορευματικές σχέσεις η μεγάλη ανάπτυξή τους συνδέεται όχι μόνο με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και καινοτομιών, αλλά και με τη συμπίεση του κόστους παραγωγής πρώτων υλών. Όμως χωρίς μεγάλη παραγωγή πρώτων υλών υψηλής και σταθερής ποιότητας προϋποθέτει μεγάλες αλλαγές στις εμπορικές δομές τους και στην αναζήτηση νέων πηγών προέλευσής τους.

Συνεπώς, μεγάλες αλλαγές στις Εξαγωγές προϋποθέτουν σημαντικούς μετασχηματισμούς στα μεγέθη και για παραγωγικές και εμπορικές δυνατότητες των ελληνικών επιχειρήσεων, ώστε αυτές να είναι σε θέση να εξυπηρετούν τις ανάγκες πολλών αγορών.  

 

ΕΛΛΑΣ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ

 (ετήσια ποσά, σε εκατ. €)

 

ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ

ΕΞΑΓΩΓΕΣ

ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ

Εξαγωγές/ Εισαγωγές (%)

2004

45.148

13.366

-31.783

30%

2005

46.437

14.857

-31.580

32%

2006

53.574

17.130

-36.444

32%

2007

61.857

19.313

-42.544

31%

2008

65.528

21.228

-44.301

32%

2009

53.135

18.015

-35.120

34%

2010

52.147

21.299

-30.848

41%

2011

48.891

24.377

-24.514

50%

2012

49.537

27.578

-21.959

56%

2013

46.997

27.296

-19.701

58%

2014

48.327

27.119

-21.208

56%

2015

43.617

25.825

-17.793

59%

2016

44.220

25.447

-18.773

58%

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

----------------------------------------------------------------------

 

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟΤΟ "The Global Competitiveness Report 2016–2017"

ΤΟΥ WORLD ECONOMIC FORUM

 

ΔΗΜΟΣΙΟ ΚΑΙ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ "ΚΥΡΙΑ ΕΜΠΟΔΙΑ"

ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

 

ΣΤΗΝ 137η ΘΕΣΗ ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΓΙΑ ΠΑΡΟΧΗ ΔΑΝΕΙΩΝ

ΣΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

 

 

Του ΚΙΜΩΝΑ ΣΤΕΡΙΩΤΗ                                                                                                 3.8.2017

δρα Οικονομολόγου

 

 

Χωρίς την ουσιαστική βελτίωση των λειτουργιών του Δημόσιου Τομέα και της αποτελεσματικότητας της κυβέρνησης δεν θα επιστρέψει η Βιώσιμη Ανάπτυξη στην Ελλάδα.

Οι μεγάλες δημοσιονομικές θυσίες στις οποίες επί μακρόν υποβάλλονται οι Έλληνες δεν θα οδηγήσουν στην πραγματική Οικονομική Ανάπτυξη, παρά μόνο στη μακροχρόνια εξυπηρέτηση των Διεθνών Δανειστών.

Η Δημοσιονομική Εξυγίανση ελάχιστα έχει συμβάλει στη βελτίωση της Διεθνούς Ανταγωνιστικότητας της Ελληνικής Οικονομίας στα τελευταία χρόνια.

Έτσι, παρά τα τρία Μνημόνια και τις μακροχρόνιες δεσμεύσεις της χώρας που κατάφεραν να εξασφαλίσουν (;) τη Δημοσιονομική Σταθεροποίηση η Διεθνής Ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής Οικονομίας παραμένει καθαρά "αντι-αναπτυξιακή". Και οι κύριοι αρνητικοί παράγοντες είναι οι πολύ μεγάλες αδυναμίες του Δημοσίου και των κυβερνήσεων να επιλύσουν τα μόνιμα πολύ σοβαρά διαρθρωτικά και χρηματοοικονομικά προβλήματα…

 

ΟΙ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ

Οι ανωτέρω διαπιστώσεις προκύπτουν από την "προσεκτική μελέτη" της τελευταίας ετήσιας έρευνας του World Economic Forum για τους "Δείκτες Διεθνούς Ανταγωνιστικότητας" (Δείκτες GCI). Υπογραμμίζεται ότι η τελευταία ετήσια έρευνα έχει διενεργηθεί μεταξύ συνολικά 138 Οικονομιών.

Ιδιαίτερα από τη σχετική έρευνα προκύπτουν τα ακόλουθα για την Ελλάδα:

 

q Ο Δείκτης GCI της Ελλάδας έπεσε για το 2017 στην 86η θέση από την 81η που ήταν πέρυσι. Και αυτό  παρά το γεγονός ότι από τον Αύγουστο 2015 έχει ψηφισθεί το 3ο Μνημόνιο και έχουν αυξηθεί σημαντικά οι φορολογίες επιχειρήσεων και νοικοκυριών.

q Η Ελλάδα εξακολουθεί να παραμένει …τελευταία μεταξύ και των "28" της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το 2017, όπως και τα προηγούμενα χρόνια…

q Μεταξύ 2013 έως και 2017 ο δείκτης GCI της Ελλάδας ναι μεν έχει ανέβει κατά 10 θέσεις, αλλά εξακολουθεί να παραμένει ιδιαίτερα χαμηλός σε διεθνές επίπεδο…

q Σε διεθνές επίπεδο η Ελλάδα κατατάσσεται στην 126η θέση από πλευράς κυβερνητικής αποτελεσματικότητας. Αυτή η κατάταξη είναι "ιδιαίτερα αρνητική" για την Ελληνική Οικονομία, η οποία έχει σαφώς πολύ καλλίτερες υποδομές από τη συντριπτική πλειοψηφία των 138 χωρών της διεθνούς έρευνας….

q Ιδιαίτερα θα πρέπει να προβληματίσει το γεγονός ότι στην Ελλάδα υπάρχει "μεγάλη αδιαφάνεια": Ο σχετικός "δείκτης διαφάνειας της κυβερνητικής πολιτικής" - σύμφωνα με την τελευταία ετήσια έρευνα του WEF - κατατάσσει την Ελλάδα στην 118η θέση σε διεθνές επίπεδο….  

q Το τεράστιο Δημόσιο Χρέος εξακολουθεί να ¨βαραίνει" την Ελληνική Οικονομία, αφού η ανταγωνιστικότητά της σε διεθνές επίπεδο την κατατάσσει:

στην 137η θέση με βάση τη σχέση Δημόσιου Χρέους/ ΑΕΠ και

στην 131η θέση από πλευράς μακροοικονομικού περιβάλλοντος.

q Αρνητικά επιδρά στο γενικό δείκτη GCI της Ελλάδας το επίπεδο Έρευνας και Εκπαίδευσης, αφού με τον σχετικό δείκτη κατατάσσεται στην 106η διεθνή θέση. Είναι προφανές ότι η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, που κυριαρχείται αποκλειστικά από το Κράτος, είναι σε πλήρη αδυναμία να προχωρήσει έρευνες που θα έχουν πρακτικές εφαρμογές για τις ελληνικές εταιρείες.

 

Η ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

 

Η κατάρρευση που προκλήθηκε στις τράπεζες από τις εσφαλμένες επιλογές του Δημοσίου έχουν ως αποτέλεσμα - παρά τις πρωτοφανείς ανακεφαλαιοποιήσεις τους - να αποτελούν "ισχυρά εμπόδια" για τη βελτίωση της Εθνικής Ανταγωνιστικότητας.

 

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την τελευταία ετήσια έρευνα του World Economic Forum:

q Ο δείκτης διευκόλυνσης των επιχειρήσεων για τραπεζικό δανεισμό κατατάσσει την Ελλάδα μόλις στην 137η θέση, δηλαδή στην προτελευταία θέση μεταξύ 138 Οικονομιών.

q Στην 136η θέση βρίσκεται η Ελλάδα από πλευράς βαθμού  ανάπτυξης του τραπεζικού συστήματος....

Φυσικά είναι παντελώς αδύνατο να υποστηριχθεί ότι είναι "υπανάπτυκτο το τραπεζικό σύστημα" στην Ελλάδα! Το αντίθετπ μάλιστα: οι τραπεζικοί έχουν τεράστιες και μακροχρόνιες εμπειρίες  που δεν τις έχουν οι περισσότερες χώρες του κόσμου…

Ωστόσο, παραμένει γεγονός ότι έχει καθυστερήσει εξαιρετικά η επίλυση των προβλημάτων με τα "κόκκινα δάνεια", που καθιστούν δέσμιες τις τράπεζες στην ταχύτερη κεφαλαιακή εξυγίανσή τους.

Άλλωστε οι ετήσιοι αρνητικοί ρυθμοί χρηματοδότησης των επιχειρήσεων από τις τράπεζες

αφενός μεν αποτελούν μια "ερμηνεία" της πολύ χαμηλής αποτελεσματικότητας του εγχώριου τραπεζικού συστήματος

αφετέρου δε δημιουργούν "ισχυρά εμπόδια" στην επιστροφή της Ελληνικής Οικονομίας στη Βιώσιμη Ανάπτυξη.

 

Η διεθνής ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας μεταξύ 138 χωρών (GCI)

Κατάταξη:

2017

2014

2013

 

Ελβετία

1

1

1

 

Σιγκαπούρη

2

2

2

 

ΗΠΑ

3

5

7

 

Ολλανδία

4

8

5

 

Γερμανία

5

4

6

 

…..

 

 

ΕΛΛΑΔΑ

86

91

96

 

ΠΗΓΗ: Δείκτης Global Competitiveness Index WEF

 

 

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟΙ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟ 2016

 

ΑΘΗΝΑ 13.1.2016

 

ΑΝΑΛΥΣΗ:

ΚΙΜΩΝΑ Π. ΣΤΕΡΙΩΤΗ (*)

 

Η Ελληνική Οικονομία θα παραμένει εκτεθειμένη σε ιδιαίτερα αυξημένους Χρηματο-οικονομικούς και Επενδυτικούς Κινδύνους όσο καθυστερεί η πρώτη Αξιολόγηση από τους Θεσμούς και οι Δημόσιες Δαπάνες "στραγγίζουν" φοροδοτική και αποταμιευτική ικανότητα Επιχειρήσεων και Νοικοκυριών…

Η "πιστωτική ασφυξία" έχει ενταθεί μέσα στο δεύτερο εξάμηνο 2015 και εκτιμάται ότι θα συνεχισθεί ακόμη περισσότερο στις αρχές 2016:

ð  Είναι χαρακτηριστικό ότι, στο 12μηνο Νοεμβρίου 2015 οι καταθέσεις των Νοικοκυριών υποχώρησαν κατά 25,9%, ενώ συνέχισαν να υποχωρούν αργά - αργά, σε μηνιαία βάση, μεταξύ Ιουνίου και Νοεμβρίου 2015...

 Η "έλλειψη ρευστότητας" της Οικονομίας θα οξυνθεί περισσότερο εάν σύντομα δεν ληφθούν ουσιαστικά μέτρα για την αποφυγή ενός νέου "δημοσιονομικού και χρηματοδοτικού κενού"…

ð  Ήδη οι δείκτες πιστοληπτικής ικανότητας κατατάσσουν την Ελλάδα μεταξύ των "τριών χωρών με τις χειρότερες επιδόσεις" (μαζί με Βενεζουέλα και Πόρτο Ρίκο) ανάμεσα σε 142 χώρες…

ð  Η "έλλειψη εμπιστοσύνης" προς την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας εκδηλώθηκε σε περιορισμένη έκταση στο τελευταίο δίμηνο (από αρχές Νοεμβρίου 2015), όταν η διεθνής χρηματιστηριακή κρίση προκάλεσε σημαντική άνοδο των αγορών και τιμών των 10ετών ευρωομολογιών, ενώ αντίθετα υπήρξε αισθητή πτώση των τιμών των 10ετών ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου στις διεθνείς αγορές.

ð  Σε ότι αφορά τα spreads των Ελληνικών Ομολογιών αυτά έχουν διαμορφωθεί πλέον σε επίπεδα σχεδόν 4 φορές υψηλότερα από αυτά της Πορτογαλίας.

 

Η Ελληνική Οικονομία χρειάζεται επειγόντως μεγάλη εισροή νέων κεφαλαίων τόσο στο πλαίσιο του Προγράμματος υποστήριξής της από τους Θεσμούς όσο και από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές…

ð  Στην πράξη, η άσκηση αξιόπιστων πολιτικών για την "επιστροφή ελληνικών καταθέσεων από το εξωτερικό" φαίνεται να αποτελεί το "πραγματικό κλειδί" για την αύξηση της ρευστότητας της Ελληνικής Οικονομίας και του όγκου των Επενδύσεων…

 

Η ταχεία ολοκλήρωση της Αξιολόγησης είναι ζωτικής σημασίας ανάγκη για εθνική Οικονομία, καθώς έχει καθυστερήσει σχεδόν κατά τρεις μήνες… Εξάλλου,  πρόσφατες δηλώσεις Ευρωπαίων αξιωματούχων ότι οι διαπραγματεύσεις μπορεί να καθυστερήσουν για …μήνες - άρα και η πρώτη Αξιολόγηση… - εντείνουν τις ανησυχίες για τις "χρηματοοικονομικές αντοχές" της Ελληνικής Οικονομίας…

 

1. Η ΠΙΣΤΟΛΗΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

 

Περίοδος πολιτικής αστάθειας:

Κατά το δεύτερο εξάμηνο 2014 όλοι οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης είχαν αναβαθμίσει την Ελλάδα καθώς ήταν σαφής η βελτίωση της μακροοικονομικής σταθεροποίησης, ενώ υπήρχαν προοπτικές βελτίωσης της Ανάπτυξης κατά το 2015..

v  Τον Σεπτέμβριο 2014, ο οίκος αξιολόγησης Standard & Poor's Ratings Services αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας σε " B" από "Β-".

Η αιτιολόγηση της αναβάθμισης βασίσθηκε στην πρόβλεψη ότι μέσα στο 2015 θα πετύχαινε τους πρώτους ρυθμούς ανάπτυξης, ενώ θα εμφάνιζε πρωτογενή πλεονάσματα μέχρι και το 2017.

Ωστόσο, η "πολιτική αστάθεια" που επικράτησε από τις αρχές του 2015 ανέτρεψε όλες τις "θετικές προσδοκίες" και οδήγησε σε γενικευμένη υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας μέχρι και την υπογραφή του 3ου Μνημονίου…

Είναι η περίοδος των μεγάλων καθυστερήσεων στις Ιδιωτικοποιήσεις και στην εμφάνιση μιας νέας πτωτικής πορείας της συμμετοχής των Επενδύσεων στη διαμόρφωση του ΑΕΠ…

HStandard & Poor's αναβάθμισε ξανά την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας μετά τη συμφωνία με τους Θεσμούς αλλά πλέον σε "CCC+" από "CCC-" ., αλλά πολύ χαμηλότερα από το φθινόπωρο 2014…

 

Τρέχουσα κατάσταση:

 

Ο βαθμός πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας στις αρχές 2016 βρίσκεται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα σε διεθνές επίπεδο και η Ελληνική Οικονομία κινδυνεύει με πιστοληπτική υποβάθμιση εάν δεν ολοκληρωθούν ταχύτατα οι Μεταρρυθμίσεις, ιδιωτικοποιήσεις και, πρωτίστως, οι δημοσιονομικοί στόχοι που έχουν τεθεί με το 3ο Μνημόνιο…

 

Συγκεκριμένα, στις αρχές 2016, σύμφωνα με σχετικά στοιχεία, για 142 χώρες και οικονομικές οντότητες (Ευρωπαϊκή Ένωση):

  • Ø  Η Ελλάδα συγκαταλέγεται με τη Βενεζουέλα και το Πόρτο Ρίκο μεταξύ των χωρών με τους διεθνώς χειρότερους δείκτες πιστοληπτικής ικανότητας (creditrating)…
  • Ø   Μεταξύ του συνόλου των χωρών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει τις χειρότερες επιδόσεις…
  • Ø  Ακόμη και γειτονικές χώρες με μεγάλο βαθμό οικονομικής καθυστέρησης - πχ Αλβανία και Π.Γ.Δ.Μ - έχουν καλλίτερη διεθνή πιστοληπτική αξιολόγηση της Ελλάδας, που σαφώς έχει καλλίτερες υποδομές, ισχυρότερο παραγωγικό δυναμικό, "εξωστρέφεια" κλπ…

 

Άμεσα συνδεδεμένη με την "επικίνδυνα χαμηλή" πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας είναι η σχέση Δημόσιου Χρέους προς Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν που για το 2016 βρίσκεται γύρω στο 177% …

ð  Πρόκειται για τη "χειρότερη επίδοση" στον κόσμο με εξαίρεση την Ιαπωνία (230%), η οποία, ωστόσο, έχει ένα πολύ ισχυρό εξαγωγικό δυναμικό και με πολύ μεγάλες διεθνείς επενδύσεις σχεδόν σε όλες τις χώρες του κόσμου…

 

ð  Μακροπρόθεσμα - εάν δεν επιταχυνθούν οι ρυθμοί ανάπτυξης - οι προβλέψεις για τη σχέση Δημόσιου Χρέους/ΑΕΠ θα χειροτερεύσουν, καθιστώντας ακόμη "πιο εύθραυστη" την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας… Συγκεκριμένα, με βάση στοιχεία της διεθνούς επενδυτικής ιστοσελίδας  tradingeconomics.com, προβλέπεται η σχέση Δημόσιου Χρέους/ΑΕΠ να διαμορφωθεί ως ακολούθως:

2017  191%,

2018  195%,

2019  199%,

 2020  203%

 

ð  Σε ότι αφορά την πορεία του ΑΕΠ κατά το 2016 αναφέρουμε την τελευταία πρόβλεψη των αναλυτών του Bloomberg για ύφεση στην Ελλάδα -1,8% (έναντι -0,7% του Προϋπολογισμού που κατατέθηκε στη Βουλή), που την κατατάσσουν στην τρίτη θέση μεταξύ των χωρών με τις χειρότερες οικονομικές επιδόσεις κατά την ίδια χρονιά, μετά την Βενεζουέλα και τη Βραζιλία…

Η τυχόν επιβεβαίωση της σχετικής πρόβλεψης (ή μεγαλύτερης του -0,7% του Προϋπολογισμού) θα προκαλέσει:

1)  Μεγαλύτερες δυσκολίες για την αποπληρωμή των τεραστίων χρεών του Δημόσιου Χρέους το 2016...

2)  Μειώσεις πέραν των προβλέψεων των έμμεσων φόρων και των άμεσων φόρων από Εισοδήματα Επιχειρήσεων και Νοικοκυριών, μεγαλύτερες από αυτές που προβλέπει ο Προϋπολογισμός…

3)  Μείωση του αριθμού των Απασχολουμένων...

4)  Νέα ελλείμματα για το Κράτος και τα Ασφαλιστικά Ταμεία..

 

Βραχυχρόνιοι - Μεσοπρόθεσμοι Επενδυτικοί Κίνδυνοι:

 

Η διεθνώς εξαιρετικά χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα της χώρας - λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη και την Ύφεση την οποία έχει ήδη μπει η Ελληνική Οικονομία από το τρίτο τρίμηνο 2015 - δημιουργεί τους εξής

 

EUROPEAN UNION: CREDIT RATING

 

S&P

Moody's

 

Fitch

Austria

AA+

stable

Aaa

negative

AA+

stable

Belgium

AA

stable

Aa3

stable

AA

negative

Bulgaria

BB+

stable

Baa2

stable

BBB-

stable

Croatia

BB

negative

Ba1

negative

BB

negative

Cyprus

BB-

positive

B1

stable

B+

positive

Czech Rep.

AA-

stable

A1

stable

A+

stable

Denmark

AAA

stable

Aaa

stable

AAA

stable

Estonia

AA-

stable

A1

stable

A+

stable

EU "28"

AA+

negative

 

 

 

 

Finland

AA+

negative

Aaa

negative

AAA

negative

France

AA

negative

Aa2

stable

AA

stable

Germany

AAA

stable

Aaa

stable

AAA

stable

GREECE

CCC+

stable

Caa3

stable

CCC

 

Hungary

BB+

stable

Ba1

stable

BB+

positive

Ireland

A+

stable

Baa1

positive

A-

positive

Italy

BBB-

stable

Baa2

stable

BBB+

stable

Latvia

A-

stable

A3

stable

A-

stable

Luxembourg

AAA

stable

Aaa

stable

AAA

stable

Malta

BBB+

positive

A3

stable

A

stable

Netherlands

AAA

stable

Aaa

stable

AAA

stable

Poland

A-

positive

A2

stable

A-

stable

Portugal

BB+

stable

Ba1

stable

BB+

positive

Romania

BBB-

stable

Baa3

positive

BBB-

stable

Slovakia

A+

stable

A2

stable

A+

stable

Slovenia

A-

positive

Baa3

stable

BBB+

positive

Spain

BBB+

stable

Baa2

positive

BBB+

stable

Sweden

AAA

stable

Aaa

stable

AAA

stable

Un.Kingdom

AAA

negative

AA1

stable

AA+

stable

SOURCE:www.tradingeconomics.com latest data 10.1.2016

Επενδυτικούς και Χρηματο-οικονομικούς Κινδύνους βραχυχρόνια και μεσοπρόθεσμα:

ð  Μεγάλες καθυστερήσεις στην πραγματοποίηση νέων επενδύσεων εκσυγχρονισμού και αντικατάστασης παλαιού δυναμικού στην Παραγωγική Οικονομία, χάνοντας το ευνοϊκό momentum που θα διαμορφωθεί στις χώρες της ΕΕ και της Ευρωζώνης το 2016…

 

ð  Περαιτέρω συρρίκνωση της Οικοδομικής και Κατασκευαστικής Δραστηριότητας και πτώση των εμπορικών αξιών στα χαμηλότερα επίπεδα όλων των ετών μετά την εκδήλωση της κρίσης…

 

ð  Μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα των υποψηφίων επενδυτών για συμμετοχή στο Πρόγραμμα Ιδιωτικοποιήσεων…

 

ð  Αδυναμία αύξησης των Καταθέσεων - ύστερα από συνεχή αλλά αργή αρνητική πορεία τους μετά την επιβολή των capitalcontrols(βλ. κατωτέρω) - και κατ΄ επέκταση νέων χορηγήσεων νέων δανείων…

 

ð  Μεγάλες καθυστερήσεις στην "έξοδο" μεγάλων ελληνικών επιχειρήσεων προς τις διεθνείς κεφαλαιαγορές για φθηνό δανεισμό και ομαλή αναχρηματοδότηση των παλαιών δανείων…

 

ð  Ενίσχυση της "αρνητικής ψυχολογίας" Επιχειρηματικού Κόσμου και Νοικοκυριών με άμεσες επιπτώσεις στην Ιδιωτική Κατανάλωση και στον όγκο συναλλαγών και κύκλο εργασιών…

 

ð  Μεγαλύτερες δυσχέρειες στη διαχείριση των "κόκκινων δανείων" σε βάρος τόσο των εγχώριων τραπεζών όσο και των δανειοληπτών…

 

ð  Έντονη μεταβλητότητα των μετοχών στο Χρηματιστήριο Αθηνών από περιορισμένο όγκο επενδυτικών κεφαλαίων και αδυναμία άντλησης κεφαλαίων μέσω αυξήσεων Μετοχικού Κεφαλαίου με ικανοποιητικές τιμές εισαγωγής νέων μετοχών…

 

ð  Αυξημένες δυσκολίες για το Δημόσιο να προχωρήσει νέα προγράμματα Εσωτερικού Δανεισμού…

2. Η ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

 

Τρέχουσα κατάσταση:

Χαρακτηριστικές πιστωτικές εξελίξεις μέσα στο 2015:

  • Οι ετήσιοι ρυθμοί μεταβολής των τραπεζικών χορηγήσεων μειώθηκαν στο -2,2% το Νοέμβριο 2015, το μικρότερο ποσοστό από τα τέλη 2011… Η αρνητική αυτή εξέλιξη συνδέεται άμεσα αφενός με την κατακόρυφη μείωση των καταθέσεων από τον Αύγουστο 2009 και αφετέρου με τη διόγκωση των "κόκκινων δανείων"…

 

  • Το Νοέμβριο 2015 ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής των τραπεζικών χορηγήσεων προς τις επιχειρήσεις μειώθηκε στο -1,4% μετά από σειράν ετών σημαντικών μειώσεων των τραπεζικών χορηγήσεων…

 

  • Οι ετήσιοι ρυθμοί μεταβολής των καταθέσεων (γενικό σύνολο και καταθέσεις νοικοκυριών) παρουσίασαν δραματική επιδείνωση το Νοέμβριο 2015  (κατά -27,3% και -25,9% αντίστοιχα), πολλαπλάσιου ύψους μειώσεις σε σύγκριση με αυτές όλων των προηγουμένων ετών από το 2010...

 

  • Διαπιστώνεται ότι τα  capital controls δεν μπορούν να περιορίσουν την εκροή καταθέσεων των νοικοκυριών, αφού μειώνονται συνεχώς από μήνα σε μήνα για να περιορισθούν το Νοέμβριο 2015 στα περίπου 100 δισεκ. ευρώ… Υπογραμμίζεται ότι σε αυτά τα επίπεδα βρίσκονταν οι σχετικές καταθέσεις το Δεκέμβριο 2003, ενώ ανήλθαν σε επίπεδα "ρεκόρ εποχών" τον Αύγουστο 2009 με τις καταθέσεις να φθάνουν στα 195 δισεκ. ευρώ… Από εκείνη τη χρονική περίοδο και πέρα ξεκίνησε ο "κατήφορος" με συνεχείς γρήγορες ή μικρές εκροές καταθέσεων...

 

  • Η πορεία των επιτοκίων καταθέσεων είναι διαχρονικά πτωτική και δεν ευνοεί την αυξημένη εισροή καταθέσεων. Το Μέσο Σταθμισμένο Επιτόκιο όλων των νέων καταθέσεων κατά το Νοέμβριο 2015 περιορίσθηκε στο 0,58% από 1,01% που ήταν τον Ιούνιο, λίγο πριν από την επιβολή των capital controls και 1,88% το Νοέμβριο 2014…

 

Προοπτικές 2016:

  • Η πρωτοφανής επιδείνωση των συνολικών καταθέσεων μέσα στον τελευταίο χρόνο (2015) αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά κατά το 2016 τα βασικά Μακροοικονομικά Μεγέθη και μεσοπρόθεσμα τις Επιχειρηματικές Δραστηριότητες και τις Επενδύσεις…
  • Η άρση των capital controls είναι περισσότερο πιθανό να γίνει εφικτή μέσα στο δεύτερο εξάμηνο 2016 παρά νωρίτερα…

 

GROWTH OF THE BANKING SECTOR

 

 

 

 

 

In million  

Last period

Latest data

2014

2013

2012

2011

2010

Bank credit to the domestic private sector (end of period, Outstanding amount)

Nov 2015

204.920

212.039

217.919

227.980

248.534

257.127

Bank credit to the domestic private sector (end of period, 12-month change)

Nov 2015

-2,2%

-3,1%

-3,9%

-4,0%

-3,1%

-0,2%

Bank credit to Corporations (end of period, Outstanding amount)

Nov 2015

96.542

101.354

103.204

107.345

120.126

123.072

Bank credit to Corporations (end of period, Outstanding amount, 12-month change)

Nov 2015

-1,4%

-3,7%

-4,9%

-4,3%

-2,0%

1,0%

Total of deposits and repos  (end of period, Outstanding amount)

Nov 2015

155.189

207.889

212.840

218.912

232.271

280.243

Total of deposits and repos  (end of period, Outst. amount,  12-month change)

Nov 2015

-27,3%

-2,3%

-2,8%

-5,8%

-14,4%

0,3%

       Deposits of Households & N-Pis (end of period, Outst. amount)

Nov 2015

100.876

134.238

134.934

135.063

145.370

173.510

       Deposits of Households & N-Pis  (end of period, Outst. amount,  12-month change)

Nov 2015

-25,9%

-0,5%

-0,1%

-7,1%

-16,2%

-11,9%

                 

 

 

  • Η οριακή ροπή προς αποταμίευση εμφανίζεται εξαιρετικά αδύναμη, όπως προκύπτει από την πορεία των καταθέσεων στους τελευταίους μήνες αλλά και τις ιδιαίτερα αυξημένες φορολογικές υποχρεώσεις στους τελευταίους μήνες 2015 και μέσα στο 2016…

 

  • Η πτωτική πορεία των καταθέσεων δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες για μια αισθητή αύξηση νέων χορηγήσεων από το υπό αναδιάρθρωση τραπεζικό σύστημα προς τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στο πρώτο εξάμηνο 2016…

 

  • Η υλοποίηση ενός (το παρόν απίθανου…)  "Σεναρίου επιστροφής καταθέσεων" - που θα επέτρεπε την αύξηση του όγκου νέων χορηγήσεων προς τις Επιχειρήσεις - θα επηρεασθεί καθοριστικά από τους ακόλουθους κρίσιμους παράγοντες:

1)  Επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων.

2)  Ολοκλήρωση της πρώτης Αξιολόγησης.

3)  Πλήρης άρση των capital controls και ελευθερία κίνησης των καταθετικών κεφαλαίων.

4)  Υιοθέτηση ενός νομικού περιβάλλοντος "απόλυτα φιλικού" προς τους Έλληνες που έχουν καταθέσεις στο εξωτερικό.

5)  Ευνοϊκότερο περιβάλλον για πραγματοποίηση επενδύσεων σε ακινητοποιημένες και κινητές αξίες.

6)  Αύξηση των επιτοκίων προθεσμιακών καταθέσεων (σε πραγματικές τιμές) που πραγματοποιούνται στην Ελλάδα σε σύγκριση με αυτά που πααρέχονται στις χώρες της Ευρωζώνης.

 

  • Πλήρης αποκατάσταση των δυνατοτήτων των τραπεζών να επιλύουν τα επί μακρόν συσσωρευθέντα προβλήματα  από τα "κόκκινα δάνεια"… Πρόκειται για μια εξαιρετικά δύσκολη διαχείριση  που θα απαιτήσει αρκετό χρόνο μέχρις ότου ολοκληρωθεί πλήρως.

 

  • Οι συστημικές τράπεζες επιβάλλεται να επιλύσουν τα περίπλοκα προβλήματα εσωτερικών αναδιαρθρώσεων μέσα στο συντομότερο χρονικό διάστημα, ώστε να μειωθούν σημαντικά τα λειτουργικά τους κόστη…

 

 

Προς το παρόν, ο πολύ χαμηλός όγκος καταθέσεων στις τράπεζες και οι εξαιρετικές δυσκολίες με τη διαχείριση των "κόκκινων δανείων" δημιουργούν πολύ μεγάλα "εμπόδια" στη μείωση των επιτοκίων δανεισμού προς τις επιχειρήσεις της χώρας.…

Σχετικά με τα επιτόκια δανεισμού από τις τράπεζες υπογραμμίζονται οι ακόλουθες εκτιμήσεις και προβλέψεις που γίνονται από τη διεθνώς αναγνωρισμένη επενδυτική ιστοσελίδα www.tradingeconomics.com:

  • §  Τα επιτόκια δανεισμού από τις τράπεζες στην Ευρωζώνη είναι σήμερα στο 2,72%, ενώ στην Ελλάδα είναι στο 5,36%...
  • §  Τα επιτόκια στην Ευρωζώνη αναμένεται να αποκλιμακωθούν περαιτέρω μέσα στο 2016, αλλά όχι και στην Ελλάδα με αποτέλεσμα να αυξηθεί η σε βάρος της Εθνικής Ανταγωνιστικότητας σχετική απόκλιση μεταξύ των δύο αναφερθέντων μέσων επιτοκίων...

 

 

(*) Δρ Οικονομολόγος - Δημοσιογράφος, ιδρυτής της ιστοσελίδας forumegi.gr  ForumforEconomicGrowth & Investments.

Τέως διευθυντής Επικοινωνίας της ΔΕΗ ΑΕ και  διευθυντής σύνταξης οικονομικής εφημερίδας, εξωτερικός συνεργάτης Εκπαιδευτικών Φορέων, συγγραφέας οικονομικών βιβλίων, αναλυτής και αρθρογράφος για Επενδύσεις, Ανάπτυξη, Ενέργεια κλπ.

 

Η ΕΛΛΑΔΑ ΧΑΝΕΙ ΤΗ "ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ"

ΜΕ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

 

 

 

Economies of South-eastern Europe: Global Competitiveness Index

World ranking

Country

Macroeconomic environment

Total tax rate (1)

Labor market efficiency

Foreign market size index

Innovation and sophistication factors

Strength of Investor Protection Index

51

TURKEY

68

82

127

26

56

13

53

RΟΜΑΝΙΑ

34

93

78

43

84

39

54

BULGARIA

53

29

68

61

94

14

59

SLOVENIA

89

45

95

68

39

14

60

FYROM

47

1

84

100

62

21

70

MONTENEGRO

79

17

74

128

86

42

77

CROATIA

107

11

105

76

90

55

81

GREECE

132

113

116

57

77

55

84

MOLDOVA

55

78

85

118

128

55

93

ALBANIA

118

40

97

106

115

6

94

SERBIA

127

71

118

74

125

32

111

BOSNIA & ERZEGOVINA

98

21

131

98

120

77

Source: World Economic Forum "The Global Competitiveness Index 2015-2016", Report

 

(1) This variable is a combination of profit tax (% of profits), labor tax and contribution (% of profits), and other taxes (% of profits)

 

 

 

Του ΚΙΜΩΝΑ ΣΤΕΡΙΩΤΗ *

 

Η Ελλάδα έχει το χειρότερο "μακροοικονομικό περιβάλλον" και "φορολογικό καθεστώς" για δραστηριοποίηση επιχειρήσεων μεταξύ όλων των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης…

Επίσης, η Ελληνική Οικονομία συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών της ΝΑ Ευρώπης με τις χειρότερες επιδόσεις από πλευράς "αποτελεσματικότητας της αγοράς εργασίας" και …"προστασίας των επενδυτών" …

Η Ελλάδα κινδυνεύει με "μόνιμη οικονομική περιθωριοποίηση" στην περιοχή της ΝΑ Ευρώπης εάν δεν προχωρήσει ταχύτατα σε μεγάλες μεταρρυθμίσεις που θα έχουν στο επίκεντρό τους την Επιχειρηματικότητα και τη δημιουργία ενός πολύ ευνοϊκότερου περιβάλλοντος για τους Επενδυτές…

Η "εικόνα" της άλλοτε ισχυρής Ελληνικής Οικονομίας - η "οικονομική τίγρη της Ευρώπης" της δεκαετίας του 1960 με εντυπωσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης και το υψηλότερο επίπεδο Κοινωνικής Ευημερίας  στη ΝΑ Ευρώπη - ανήκει οριστικά στο παρελθόν.

Δυστυχώς, η Ελληνική Οικονομία χάνει συνεχώς σε διεθνή ανταγωνιστικότητα σε σύγκριση με τις γειτονικές χώρες της ΝΑ Ευρώπης και υποβαθμίζεται συνεχώς από επιχειρηματικής και επενδυτικής πλευράς…

Όλα τα ανωτέρω συνοπτικά αναφερθέντα, υποδηλώνουν τις κύριες αιτίες για τις οποίες ένας μεγάλος αριθμός εγχώριων επιχειρήσεων έχει εγκαταλείψει την Ελλάδα και αναζητεί "καταφύγιο" σε γειτονικές χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο παρατιθέμενος Πίνακας - που βασίζεται στην τελευταία έκθεση του World Economic Forum  - αναδεικνύει ανάγλυφα τους κύριους δείκτες διεθνούς ανταγωνιστικότητας των χωρών της ΝΑ Ευρώπης, που επηρεάζουν σε καθοριστικό βαθμό τις αποφάσεις των διεθνών επενδυτών που θέλουν να αναπτύξουν επιχειρηματικές δραστηριότητες σε μακροχρόνιο ορίζοντα.

Και μετά τις διαπιστώσεις προκύπτει το ερώτημα:

- Είναι δυνατή η αναστροφή της καθοδικής πορείας της Ελληνικής Οικονομίας και η ανάδειξή της ξανά σε μια "ισχυρή οικονομική δύναμη" στη Νοτιοανατολική Ευρώπη;

 

Πλεονεκτήματα της Ελλάδας

Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα "χάνει την κούρσα της ανταγωνιστικότητας" στη ΝΑ Ευρώπη, εντούτοις διαθέτει ακόμη πολλά συγκριτικά πλεονεκτήματα για να σταματήσει την "αιμορραγία των ελληνικών επιχειρήσεων" και να συμβάλλει στην εκ νέου "απογείωσή" τους:

  1. 1.       Η Ελληνική Οικονομία χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερο βαθμό "εξωστρέφειας" σε σύγκριση με τις περισσότερες χώρες της ΝΑ Ευρώπης.

Οι εγχώριες επιχειρήσεις έχουν πολύ μεγάλες εμπειρίες από διεθνείς δραστηριότητες, ιδιαίτερα στις χώρες της Ευρώπης. Επομένως, δύνανται ταχύτερα να αξιοποιήσουν αυτές τις εμπειρίες για να αναπτύξουν δραστηριότητες στις χώρες της ΝΑ Ευρώπης .

  1. 2.       Αρκετές χώρες της ΝΑ Ευρώπης προετοιμάζονται για ένταξη στην ΕΕ (Σερβία, Αλβανία, Βοσνία & Ερζεγοβίνη), ενώ και η Τουρκία επιδιώκει να αξιοποιήσει περισσότερο το προενταξιακό καθεστώς που έχει εξασφαλίσει.

Συνεπώς, οι ελληνικές εταιρείες, που έχουν εμπειρίες από διαδικασίες οικονομικής ολοκλήρωσης και "ανοίγματος των αγορών", δύνανται να επωφεληθούν από την έγκαιρη επέκτασή τους στις χώρες της ΝΑ Ευρώπης που προβλέπεται να έχουν ισχυρή ανάπτυξη μέσα στα επόμενα χρόνια.

  1. 3.       Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των επιχειρήσεων της ΝΑ Ευρώπης υστερεί από πλευράς διεθνούς ανταγωνιστικότητας και ποιότητας προϊόντων και υπηρεσιών. Επομένως, οι αναδυόμενες αγορές της ΝΑ Ευρώπης προσφέρουν πολλές ευκαιρίες για επενδύσεις επέκτασης των ελληνικών επιχειρήσεων μέσω εξαγορών και ανάπτυξης συνεργασιών και κοινών εμπορικών δικτύων με τοπικές επιχειρήσεις της ΝΑ Ευρώπης.
  2. 4.       Τα δίκτυα των ελληνικών τραπεζών στις χώρες της ΝΑ Ευρώπης αποτελούν ισχυρούς παράγοντες εκσυγχρονισμού τοπικών επιχειρήσεων της ΝΑ Ευρώπης με διευρυνόμενες εργασίες investment και corporate banking, προώθησης εισαγωγών εταιρειών σε χρηματιστήρια κλπ.
  3. 5.       Για την αξιοποίηση των επενδυτικών ευκαιριών που αυξάνονται στη ΝΑ θα μπορούσαν να συμμετάσχουν και "λιμνάζοντα ελληνικά κεφάλαια" στο εξωτερικό, με επενδυτικές αποδόσεις κατά πολύ μεγαλύτερες από αυτές που εξασφαλίζουν οι "τραπεζικοί παράδεισοι".

 

  • Σε όσα αναφέρθηκαν ως παράδειγμα αναφέρω ότι, γειτονικές χώρες διαθέτουν πλούσια λιγνιτικά κοιτάσματα  και υδάτινο δυναμικό, αλλά και μεγάλα δομικά προβλήματα στα Ηλεκτρικά Συστήματά τους. Πρώτη προτεραιότητα για την περαιτέρω οικονομική "απογείωσή" τους είναι η κάλυψη των ταχύτατα αυξανόμενων ενεργειακών αναγκών, η ικανοποίηση των οποίων προϋποθέτει πολύ μεγάλες επενδύσεις.

Στην Ελλάδα ο Όμιλος ΔΕΗ έχει τεράστιες και μοναδικές εμπειρίες και πολύ υψηλού επιπέδου τεχνικούς για να υλοποιήσουν μια σειρά από μεγάλα και μικρά ενεργειακά έργα και υποδομές σε αρκετές χώρες της ΝΑ Ευρώπης (λιγνιτικοί και υδροηλεκτρικοί Σταθμοί, επεκτάσεις Δικτύων Διανομής και Μεταφοράς κλπ).

 Έτσι, από την "ενεργειακά κορεσμένη" εγχώρια αγορά η επέκταση εγχώριων ενεργειακών εταιρειών σε γειτονικές ανεπαρκώς ανεπτυγμένες αγορές θα μπορούσε να τους εξασφαλίσει νέες πηγές εσόδων και κερδών που θα είναι συνεχώς αυξανόμενα και με υψηλότερα περιθώρια κερδοφορίας.

 

Εθνική Στρατηγική Εκσυγχρονισμού

Μπροστά στον κίνδυνο "πλήρους περιθωριοποίησης" της Εθνικής Οικονομίας μέσα στην ενοποιούμενη και ταχύτατα αναπτυσσόμενη αγορά της ΝΑ Ευρώπης η Ελλάδα πρέπει να προχωρήσει ταχύτατα σε πολύ μεγάλες μεταρρυθμίσεις, όπως:

  1. 1.       Ταχύτατη ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων που προβλέπονται στο 3ο Μνημόνιο, με σκοπό τη συνολική αναβάθμιση της Διεθνούς Ανταγωνιστικότητας της Ελληνικής Οικονομίας. Αυτή η πολιτική θα βελτιώσει σημαντικά το Μακροοικονομικό Περιβάλλον σε όφελος της ανταγωνιστικότητας των εγχώριων επιχειρήσεων.
  2. 2.       Φορολογική μεταρρύθμιση που θα κάνει πολύ πιο ελκυστική την Ελλάδα ως έδρα επιχειρήσεων, που θα είναι σταθερή και θα βελτιώνεται συνεχώς σε βάθος χρόνου.
  3. 3.       Δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για να δημιουργηθούν ισχυροί αναπτυξιακοί πόλοι που θα είναι σε όφελος και των οικονομιών της ΝΑ Ευρώπης. Τα λιμάνια Πειραιά και Θεσσαλονίκης έχουν τις κατάλληλες προϋποθέσεις για να αποτελέσουν αυτούς του "αναπτυξιακού πόλους" που χρειάζεται η Ελλάδα, ώστε να γίνει διεθνής κόμβος διασύνδεσης θαλάσσιων, σιδηροδρομικών και οδικών μεταφορών.
  4. 4.       Η ταχεία πραγματοποίηση ευρειών Ιδιωτικοποιήσεων θα συμβάλλει στην προσέλκυση ισχυρών επενδυτικών ομίλων και σημαντικών διεθνών κεφαλαίων, οι οποίοι αναπόφευκτα θα αποκτήσουν στρατηγικές θέσεις στον ευρύτερο χώρο της ΝΑ Ευρώπης.
  5. 5.       Η πλήρης διασύνδεση των Ελληνικών Πανεπιστημίων - σε συνεργασία με άλλα ιδρύματα της ΝΑ Ευρώπης - και του εγχώριου εκπαιδευτικού συστήματος με τις ανάγκες των επιχειρήσεων για προηγμένες έρευνες (R & D) και υψηλού βαθμού κατάρτισης Ανθρώπινου Δυναμικού αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για να αποκτήσουν οι επιχειρήσεις αφενός μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας και καλλίτερης ποιότητας προϊόντα και υπηρεσίες και αφετέρου διεθνώς ανταγωνιστικά στελέχη και εργαζόμενους επιχειρήσεων.
  6. 6.       Η Ελλάδα έχει όλες τις προϋποθέσεις για να προσελκύσει διεθνείς εταιρείες με περιφερειακές δραστηριότητες σε ολόκληρη την περιοχή και να εγκατασταθούν και διαβιούν με τις οικογένειές τους υψηλόβαθμα στελέχη με τις οικογένειές τους.
  7. 7.       Ο επιχειρήσεις του Τουριστικού Τομέα της χώρας έχουν όλες τις δυνατότητες και εμπειρίες να επωφεληθούν μακροχρόνια από την ανάπτυξη των χωρών της ΝΑ Ευρώπης από:
  • τη συνεχή αύξηση του αριθμού νοικοκυριών με υψηλότερα εισοδήματα που θα επιθυμούν να κάνουν διακοπές στην Ελλάδα,
  • την επέκταση και δραστηριοποίηση σε τουριστικούς προορισμούς γειτονικών χωρών.

 

Συνοψίζοντας η Ελληνική Οικονομία πρέπει να αποκτήσει εκείνη τη Στρατηγική Περιφερειακής Διεθνοποίησης, ώστε να επωφεληθούν οι δοκιμαζόμενες ελληνικές επιχειρήσεις για να διευρύνουν τις δραστηριότητές τους στη ΝΑ Ευρώπη, αλλά και η Οικονομία της χώρας να αποκτήσει στρατηγική θέση στην αναδυόμενη αγορά της ΝΑ Ευρώπης.

Διαφορετικά - εάν δεν προχωρήσουν οι μεταρρυθμίσεις, ιδιωτικοποιήσεις κλπ που χρειάζεται η χώρα - η Ελληνική Οικονομία θα περιθωριοποιηθεί οριστικά μέσα στην αναδυόμενη αγορά της ΝΑ Ευρώπης.

 

------------

* Δρ Οικονομολόγος, τέως διευθυντής Επικοινωνίας ΔΕΗ ΑΕ και  διευθυντής σύνταξης οικονομικής εφημερίδας, εξωτερικός συνεργάτης ΑΕΙ και Εκπαιδευτικών Φορέων, αναλυτής και αρθρογράφος, συγγραφέας οικονομικών βιβλίων.